शिवदृष्टि
Śivadṛṣṭi
- 1 athedānīṃ pravaktavyaṃ yathā sarvaṃ śivātmakam | nāśakto vidyate … ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ସବୁ କିଛି କିପରି ଶିବାତ୍ମକ। କୌଣସି ଅଶକ୍ତ (ଶକ୍ତିହୀନ)…
- 2 athaikasyādhikā śaktirnyūnaśaktinibandhinī (ଆପତ୍ତି:) ବର୍ତ୍ତମାନ, ଗୋଟିଏ (ବସ୍ତୁ)ର ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟର ନ୍ୟୂନ ଶକ୍ତିକୁ ନିବନ୍ଧନ କରେ (ତେଣୁ…
- 3 svakāryaviṣaye sarvaḥ śakta eva nibandhanam | śaktasya śakyate … (ଆମ୍ଭେ ଉତ୍ତର ଦେଉ:) ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ସବୁ କିଛି ଶକ୍ତ ହିଁ — ତାହା ହିଁ ନିବନ୍ଧନ (ଆଧାର)। ଶକ୍ତ…
- 4 nṛpādisādhanāpekṣā svakarmaphalatā bhavet | sarvaḥ śakto'pi sāpekṣa īśavanmohasāmyayoḥ ରାଜା ଆଦି ସାଧନ ଉପରେ (ଆପାତ) ଅପେକ୍ଷା (ବାସ୍ତବରେ) ନିଜ କର୍ମର ଫଳତା ହିଁ ହେବ;
- 5 tasmādanekabhāvābhiḥ śaktibhistadabhedataḥ | eka eva sthitaḥ śaktaḥ śiva … ତେଣୁ ଅନେକ ଭାବ (ମୋଡ଼)ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକଦ୍ୱାରା — ସେମାନେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଭିନ୍ନ ହେତୁ — ଏକ ହିଁ ଶକ୍ତ…
- 6 tathā yatra sadityevaṃ pratītistadasatkatham | yatsattatparamārtho hi paramārthastataḥ … ସେହିପରି, ଯେଉଁଠି 'ଅଛି' ବୋଲି ପ୍ରତୀତି, ତାହା କିପରି ଅସତ୍ ହେବ?
- 7 mithyājñānavikalpyānāṃ sattvaṃ cidvyaktiśaktatā (ଆପତ୍ତି:) ମିଥ୍ୟାଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ବିକଳ୍ପିତ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର ମଧ୍ୟ (କିଛି) ସତ୍ତ୍ୱ (ଅଛି) — ଅର୍ଥାତ୍…
- 8 vidyate tattadatrāpi śivatvaṃ kena vāryate | iti cedeṣu … (ଆପତ୍ତି ଚାଲେ:) '(ଏପରି ସତ୍ତ୍ୱ) ଏହି ସେହି (ବସ୍ତୁ)ରେ ବିଦ୍ୟମାନ;
- 9 vyavahārāya satyatvaṃ naca vā vyavahāragam (କେହି କହିପାରେ) ସେମାନଙ୍କ ସତ୍ୟତ୍ୱ (କେବଳ) ବ୍ୟବହାର ନିମିତ୍ତ — ତଥାପି (ପ୍ରକୃତ) ସତ୍ୟତ୍ୱ କେବଳ…
- 10 vyavahārastu dīnārairetairavyavahāragaiḥ କିନ୍ତୁ (ଲୌକିକ) ବ୍ୟବହାର ଏହି (ବାସ୍ତବ) ଦୀନାର (ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା)ଗୁଡ଼ିକଦ୍ୱାରା (ଚାଲେ) — ଯେଉଁମାନେ…
- 11 vyavahārasya satyatve sarvatrāsatyataiva te ଯଦି ସତ୍ୟତ୍ୱ କେବଳ ବ୍ୟବହାରକୁ (ଦିଆଯାଏ), ତେବେ ତୁମ ପକ୍ଷେ ସର୍ବତ୍ର ହିଁ କେବଳ ଅସତ୍ୟତା (ରହିବ)।
- 12 tasyāpi kiṃ śivāvāptiḥ kathamuktā hyasatyatā ସେହି (ବ୍ୟବହାର) ମଧ୍ୟ କଣ ଶିବ-ଆବାପ୍ତି (ଶିବତ୍ୱ ଲାଭ କରେ)?
- 13 vikalpādeḥ samutpattiḥ sata eva prajāyate ବିକଳ୍ପ ଆଦିର ସମୁତ୍ପତ୍ତି (ଉଦ୍ଭବ) ସତ୍ (ବିଦ୍ୟମାନ)ରୁ ହିଁ ଜାତ ହୁଏ (— କାରଣ ଅସତ୍ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି…
- 14 nābhāṣya vyavahārārthamevaṃ vastviti niścitam | tathaivāstu śivāvasthā kenāsau … (ବସ୍ତୁ) ବ୍ୟବହାର ନିମିତ୍ତ (ପ୍ରଥମେ) ଆଭାଷିତ (ଚେତନାକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ) ହୋଇ (ତା ପରେ) 'ଏପରି ବସ୍ତୁ'…
- 15 mithyātvaṃ kriyate kasya kiṃ kāle yatra tadbhavet | … ମିଥ୍ୟାତ୍ୱ କାହାର କରାଯାଏ, ଆଉ କେଉଁ କାଳରେ, ଯେଉଁଠି ତାହା ଘଟି ପାରେ?
- 16 akāle jananaṃ kiṃcidbādhyate vā janikriyā | kṛtvā kāryaṃ … (କଣ) ଅକାଳରେ କୌଣସି ଜନନ (ଉତ୍ପତ୍ତି ବାଧିତ), ନା ଜନି-କ୍ରିୟା (ଉତ୍ପାଦନ କ୍ରିୟା ସ୍ୱୟଂ) ବାଧିତ?
- 17 athānubhavagā bādhā nānubhūto'nyathā bhavet | athendriyasya bādhyatvaṃ tatkālaṃ … ବର୍ତ୍ତମାନ ଯଦି ବାଧା ଅନୁଭବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ — (ଉତ୍ତର) ଯାହା (ଥରେ) ଅନୁଭୂତ, ତାହା ଅନ୍ୟଥା ହୋଇ ପାରେ…
- 18 tadāndhyaṃ janyate kena tasya kālāntarasthiteḥ | sarvaiḥ samatvaṃ … ତାହାର ଅନ୍ଧତା କାହାଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେହେତୁ ତାହା (ବାଧକ ଜ୍ଞାନଠାରୁ) ଭିନ୍ନ କାଳରେ ସ୍ଥିତ?
- 19 vyavahārasya bādhā cedvyavahāre yatheṣṭatā | kvacitsatyasuvarṇasya pratyante vyavahāritā ଯଦି ବାଧା ବ୍ୟବହାର (ମାତ୍ର) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ, ତେବେ ବ୍ୟବହାରରେ ଯଥେଷ୍ଟତା (ଇଚ୍ଛାନୁରୂପତା ଆସିବ);
- 20 kūṭakārṣāpaṇādau vā vyavahāro'pi dṛśyate | tāvatā vyavahāro vā … ଆଉ ବିପରୀତରେ, କୂଟ (ନକଲି) କାର୍ଷାପଣ (ମୁଦ୍ରା) ଆଦିଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ଦୃଷ୍ଟ ହୁଏ;
- 21 atha ceddeśabādho vā taddeśe rajataṃ nahi ବର୍ତ୍ତମାନ ଯଦି (କୁହ) ଦେଶ (ସ୍ଥାନ)ଦ୍ୱାରା ବାଧ — (କହି) 'ସେହି ସ୍ଥାନରେ (ଭୁଲ୍ ଦେଖାଯାଇଥିବା) ରଜତ…
- 22 yatra kāle sarajato deśo'bhūtsa gatastadā | kālāntareṇa deśo'sau … — (ଉତ୍ତର:) ଯେଉଁ କାଳରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ସରଜତ (ରୂପା-ସମେତ, ରୂପା-ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ) ଥିଲା, ସେହି (ସ୍ଥାନ…
- 23 jñānāntareṇa jñānaṃ tadvirodhādatha bādhyate | na bādho bhinnakālatvātprāktanasyāpyabhāvataḥ ଯଦି (କୁହ) ଗୋଟିଏ ଜ୍ଞାନ ବିରୋଧ ହେତୁ ଅନ୍ୟ (ପର) ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ବାଧିତ — (ଉତ୍ତର) ବାଧ ନାହିଁ, କାରଣ…
- 24 sahānavasthitirnāsti virodhaḥ prāgvināśataḥ | anyonyaparihāro vā jñānājñānātmakaḥ sthitaḥ ସହାନବସ୍ଥିତି (ଏକାସଙ୍ଗେ ନ ରହିବା) ରୂପ ବିରୋଧ ନାହିଁ, କାରଣ (ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ) ପୂର୍ବରୁ ବିନଷ୍ଟ;
- 25 ajñānatve parijñāte tadā syātsvavirodhitā | ajñānatve svabhāvena virodhaḥ … ଅଜ୍ଞାନତ୍ୱ (ସ୍ୱୟଂ) ପରିଜ୍ଞାତ (ଭଲଭାବେ ଜ୍ଞାତ) ହେଲେ, ସେତେବେଳେ (ତାହାଠାରେ) ସ୍ୱ-ବିରୋଧିତା ଆସିବ;
- 26 naivamatra svabhāvatve virodho bādhanātmakaḥ | sa vivekadṛśā jñeyo … ଏଠାରେ ଏପରି ନୁହେଁ: ସ୍ୱଭାବତ୍ୱ (ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱଭାବ ହେବା) କ୍ଷେତ୍ରରେ, ବାଧନାତ୍ମକ (ବାଧ ସ୍ୱରୂପ) ବିରୋଧ —…
- 27 tathā sarvavikalpānāṃ satyarūpatvadarśanāt | garuḍādiśarīreṣu viṣabhūtāpahārataḥ ସେହିପରି ସମସ୍ତ ବିକଳ୍ପ ସତ୍ୟରୂପ ବୋଲି ଦୃଷ୍ଟ ହୁଏ — କାରଣ ଗରୁଡ଼ ଆଦିର (ମନ୍ତ୍ର-)ଶରୀର (ମୂର୍ତ୍ତି)ରେ…
- 28 pratiṣṭhādevakarmādidhyānādiphalayogataḥ | satye'pi na phalaṃ dṛṣṭaṃ kvacidajñānisevitāt ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଦେବ-କର୍ମ ଆଦି, ଧ୍ୟାନ ଆଦିର ଫଳ-ଯୋଗଦ୍ୱାରା — (ପୂଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ) ସତ୍ୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନୀ…
- 29 tasmādavasthitaṃ sarvaṃ sattvaṃ cidvyaktiyogitā | yatra yatra tatra … ତେଣୁ ସବୁ କିଛି (ସତ୍ୟ ରୂପେ) ଅବସ୍ଥିତ: ତାହାର ସତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ଚିତ୍-ବ୍ୟକ୍ତି (ଚୈତନ୍ୟର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି)…
- 30 vyatireke na yujyeta vijñānaṃ hi ghaṭādiṣu | mūrtāmūrtadharmayogo … ଯଦି (ବିଷୟ ଚୈତନ୍ୟଠାରୁ) ବ୍ୟତିରେକ (ପୃଥକ୍) ହୁଅନ୍ତା, ତେବେ ଘଟ ଆଦିର ବିଜ୍ଞାନ (ଜ୍ଞାନ) ସମ୍ଭବ…
- 31 amūrtā na ca vāṇūnāmantareva praveśitā | pratipattuḥ kathaṃ … ଆଉ ଅମୂର୍ତ୍ତ ହୋଇ (ଜ୍ଞାନ) (ଘଟର) ଅଣୁମାନଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶିତ ହୋଇ ପାରେ ନାହିଁ। (ତେବେ) ପ୍ରତିପତ୍ତା…
- 32 śaśaśṛṅgādike nāpi syādvibhaktyā samanvayaḥ ଆଉ ଶଶ-ଶୃଙ୍ଗ (ଠେକୁଆର ଶିଙ୍ଗ) ଆଦି (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍) କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ବିଭକ୍ତ (ଚୈତନ୍ୟଠାରୁ…
- 33 ito'pi sarvaśivatā sata utpattiyogataḥ ଏହି (ବିଚାର)ରୁ ମଧ୍ୟ ସର୍ବ-ଶିବତା (ସମସ୍ତର ଶିବ-ସ୍ୱରୂପ ଅନୁସରେ): ଅର୍ଥାତ୍ ସତ୍ (ବିଦ୍ୟମାନ)ରୁ ହିଁ…
- 34 sa evāste purā tādṛkśaktirūpasvarūpakaḥ | sa eva kāryarūpeṇa … ସେ ହିଁ ପୂର୍ବେ ସେପରି ଶକ୍ତି-ରୂପ ସ୍ୱରୂପଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି;
- 35 satkāryaṃ nopapannaṃ cetsataḥ kiṃ karaṇena yat | abhivyaktirathāsyātra … (ଆପତ୍ତି:) ସତ୍କାର୍ଯ୍ୟ (କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ) ଉପପନ୍ନ (ସଙ୍ଗତ) ନୁହେଁ —…
- 36 kriyate hyasatī vātha satyāḥ kiṃ nopalabdhatā | vyaktyabhāvādathānantyamasatyā … କାରଣ ଯଦି ତାହା ଅସତ୍ ଥାଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ (ତେବେ ତୁମ ନିଜ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ତ୍ୟକ୍ତ);
- 37 naivaṃ yasmāttāṃ vihāya sarvatrānyatra satkriyā ଏପରି ନୁହେଁ ( — କୌଣସି ପ୍ରତିଗମନ ଆସେ ନାହିଁ) — କାରଣ ସେହି (ଗୋଟିଏ ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିକୁ)…
- 38 ityabhyupagamo'smākaṃ naikenānyatra tulyatā | kalpyā vaiśeṣikāṇāṃ hi kartṛtaiveśvare … ଏହି ଆମ୍ଭର ଅଭ୍ୟୁପଗମ (ସ୍ୱୀକୃତ ସ୍ଥିତି);
- 39 tadvanna kiṃ pṛthivyāderbauddhe jñānamavasthitam | svānyaprakāśakaṃ nānyattadvadanyanna kiṃ … ସେହିପରି କଣ ପୃଥିବୀ ଆଦିର ଜ୍ଞାନ କେବଳ ବୌଦ୍ଧ (ବୁଦ୍ଧି-ଜ୍ଞାନ)ରେ ଅବସ୍ଥିତ ନୁହେଁ, ଯାହା ସ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟ…
- 40 bāhyaṃ rūpādi jalpanti pramāṇaṃ codanaiva te | niyamāddharmaviṣaye … ସେମାନେ (ମୀମାଂସକ) ବାହ୍ୟ ରୂପ ଆଦି ବୋଲି ବକନ୍ତି, ଆଉ (ମନ୍ୟ) କେବଳ ଚୋଦନା (ବେଦ-ବିଧି) ହିଁ ପ୍ରମାଣ,…
- 41 bahūnāṃ kalpanīyātra naca vā vyatirekataḥ | vyaktiḥ sthitā … ଆଉ ଏଠାରେ ଅନେକ (ପୃଥକ୍) ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି କଳ୍ପନୀୟ ନୁହେଁ, ଆଉ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି (ସେମାନଙ୍କଠାରୁ)…
- 42 1dīpena kriyate vyaktirghaṭādeḥ sata eva vā (ଆପତ୍ତି:) ଅଥବା ଘଟ ଆଦିର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଦୀପ (ପ୍ରଦୀପ)ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ — କିନ୍ତୁ (କେବଳ) ଯାହା ପୂର୍ବରୁ…
- 43 yathā sataḥ kriyāvyaktirvyakteḥ sattve tathā kṛtiḥ | ekenāparatulyatvānnaca … (ଉତ୍ତର:) ଯେପରି ସତ୍ (ବିଦ୍ୟମାନ)ର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଏକ କ୍ରିୟା (କୁହାଯାଏ), ସେପରି ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି (ସ୍ୱୟଂ)ର…
- 44 ghaṭāntaraṃ pūrvadṛṣṭamākalayayātha ceṣṭanam ପୂର୍ବ-ଦୃଷ୍ଟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟକୁ ଆକଳନ (ମନକୁ ଆଣି) ତା ପରେ (କୁମ୍ଭକାର) ଚେଷ୍ଟା କରେ (— ତେଣୁ କାର୍ଯ୍ୟ…
- 45 aṅkuro jāyata iti na bhavetkārakātmatā (ଯଦି କୁହ) 'ଅଙ୍କୁର ଜାତ ହୁଏ' (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ରୁ), ତେବେ କାରକାତ୍ମତା (ବାସ୍ତବ କାରକ ହେବାର…
- 46 asattve kārakāṇaṃ hi samūho na bhavettadā | karmākhyasya … କାରଣ ଯଦି (କାର୍ଯ୍ୟ) ଅସତ୍, ତେବେ କାରକମାନଙ୍କ ସମୂହ ସେତେବେଳେ ହୁଅନ୍ତା ନାହିଁ — ଯେହେତୁ କର୍ମ ନାମକ…
- 47 tasmātsa eva bhagavānsvayameva prakalpate | tathātathābhāvarūpaiḥ sanneva parameśvaraḥ ତେଣୁ ସେ ହିଁ, ଭଗବାନ୍, ସ୍ୱୟଂ ହିଁ ଅବକଳ୍ପିତ (ରୂପ ଧାରଣ) କରନ୍ତି, ଏପରି ସେପରି ଭାବ-ରୂପଗୁଡ଼ିକରେ —…
- 48 svayam ca na prajāyeta kenānyena prajanyate | vyatiriktena … ଆଉ (କାର୍ଯ୍ୟ) ସ୍ୱୟଂ ଜାତ ହୁଏ ନାହିଁ, (ତେବେ) ଅନ୍ୟ କେଉଁ (ସତ୍ୟ ଭାବେ) ବ୍ୟତିରିକ୍ତ (ପୃଥକ୍)ଦ୍ୱାରା…
- 49 janmakāle ghaṭābhāvātsaṃbandho naiva kārakaiḥ (କାରଣ ବିପକ୍ଷ ମତରେ) ଜନ୍ମ କାଳରେ, ଘଟ (ତ ସେତେବେଳେ) ବିଦ୍ୟମାନ ନ ଥିବାରୁ, କାରକମାନଙ୍କ ସହ (ତାହାର)…
- 50 nāsaṃbaddhasya karaṇaṃ satkāryāccetsa vidyate | sannapyasāvasaṃvedyo vyañjakasyāpyabhāvataḥ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ (ବସ୍ତୁ)ର କରଣ (ନିର୍ମାଣ) ନାହିଁ;
- 51 ito'pi viddhi satkāryaṃ mṛtpiṇḍātkiṃ ghaṭaḥ pṛthak ଏହି (ବିଚାର)ରୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣ: ଘଟ କଣ ମୃତ୍-ପିଣ୍ଡ (ମାଟି-ତାଳ)ରୁ ପୃଥକ୍ (ନା ନୁହେଁ)?
- 52 apṛthagvā pṛthaktve tu paṭādeḥ karaṇaṃ na kim | … ଅଥବା ଅପୃଥକ୍?
- 53 nāmasaṃsthānabhedaśceddhaste muṣṭyādyabheditā | sthitameva hi satkāryamata evāvināśitā ଯଦି (କୁହ କେବଳ) ନାମ ଓ ସଂସ୍ଥାନ (ଆକାର)ର ଭେଦ — (ବିଚାର କର) ହାତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଷ୍ଟି ଆଦି (ହାତଠାରୁ)…
- 54 nāśaḥ kaṭakarūpeṇa sadbhāvaḥ kuṇḍalādinā (ଯାହାକୁ) ନାଶ (କୁହାଯାଏ ତାହା କେବଳ ସୁନାର) କଟକ (ବଳା) ରୂପେ (ରହିବା ବନ୍ଦ), (ଆଉ ତାହାର) ସଦ୍ଭାବ…
- 55 kiṃ śivatvena tadvyāptamavyāptaṃ vābhidhīyatām କୁହାଯାଉ, ସେହି (ସମଗ୍ର ଜଗତ) କଣ ଶିବତ୍ୱଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ, ନା ଅବ୍ୟାପ୍ତ (— କାରଣ ଉଭୟ ବିକଳ୍ପରେ…
- 56 naivaṃ yato hi bhāvānāṃ vināśe'smāsu neṣṭatā ଏପରି (ପ୍ରକୃତ ସଂକଟ) ନୁହେଁ — କାରଣ ଆମ୍ଭ ପକ୍ଷେ ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ର (କୌଣସି ପ୍ରକୃତ) ବିନାଶ ବିଷୟରେ…
- 57 abhivyaktervināśitve tathāpyānantyamāpatet (ଆଉ ଯଦି କୁହ) ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ — ତଥାପି ଆନନ୍ତ୍ୟ (ଅନନ୍ତ ପ୍ରତିଗମନ ତୁମ ଉପରେ) ଆପତିତ ହେବ…
- 58 indriyāṇāmasāmarthyamātramatra vināśitā | asāvevānabhivyaktiḥ sa pracchannastadā sthitaḥ ଏଠାରେ (ଯାହାକୁ) ବିନାଶ (କୁହାଯାଏ ତାହା) କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଅସାମର୍ଥ୍ୟ ମାତ୍ର;
- 59 ito'pi nāśo nāstyasya ghaṭasya karaṇātpunaḥ | nābhāvaprāptarūpasya karaṇaṃ … ଏହି (ବିଚାର)ରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଘଟର ନାଶ ନାହିଁ — କାରଣ ତାହାକୁ ପୁଣି କରାଯାଇ (ଦେଖାଯାଇ) ପାରେ;
- 60 itaśca sarvaśivatāvayavebhyo na kutracit ଆଉ ଏହି (ବିଚାର)ରୁ ସର୍ବ-ଶିବତା (ସମସ୍ତର ଶିବ-ସ୍ୱରୂପ): ଅବୟବ (ଅଂଶ)ଗୁଡ଼ିକଠାରୁ (ସତ୍ୟ ଭାବେ ଭିନ୍ନ ଏକ…
- 61 vyatireko'vayavinastadevedaṃ vicāryatām | bhinneṣvaikyamabhedaśca yathā tatra vyavasthitam (ଅବୟବୀ ସମଗ୍ରର ଅବୟବଠାରୁ) ବ୍ୟତିରେକ (ପୃଥକତ୍ୱ ଅଛି କି) — ଠିକ୍ ଏହି (ପ୍ରଶ୍ନ) ବିଚାର କରାଯାଉ: ଭିନ୍ନ…
- 62 tathā tatra parijñeyaṃ patyuḥ sāmarthyamīdṛśam | abhinne bhedatā … ସେହିପରି ସେଠାରେ ପତି (ପ୍ରଭୁ)ଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଏପରି ବୋଲି ପରିଜ୍ଞେୟ (ଜାଣିବାକୁ) — ଯଦ୍ୱାରା ଅଭିନ୍ନ…
- 63 kva pāṇipādaṃ kva śiro yathaikyaṃ bhinnadeśagam କେଉଁଠି ହାତ-ପାଦ, କେଉଁଠି ମୁଣ୍ଡ!
- 64 śabdādergrahaṇaṃ nāsti pūrvāparasahoditaiḥ (ଅନ୍ୟଥା) ପୂର୍ବ, ଅପର ଓ ସହ-ଉଦିତ (ଆଗେ, ପଛେ, ଏକାସଙ୍ଗେ ଉଠୁଥିବା ଅବୟବ-ଧ୍ୱନି)ଦ୍ୱାରା (ଗୋଟିଏ) ଶବ୍ଦ…
- 65 manasaḥ preraṇaṃ kasmātprāgjñānena vinā sthitā | sarvaikatāta evātra … ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ବିନା ମନର ପ୍ରେରଣ (ଚାଳନା) କାହିଁରୁ (ହେବ)?
- 66 ghaṭate kathaṃ nimittasya prāgyogāyogacoditaiḥ | yoge jāgradavasthaiva tasmātsarvaṃ … ବୋଧକ (ଜଗାଉଥିବା) ନିମିତ୍ତର ଯୋଗ-ଅଯୋଗ (ଉପସ୍ଥିତି-ଅନୁପସ୍ଥିତି)ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଚୋଦିତ (ପ୍ରେରିତ…
- 67 sāmānyarūpatā vāsti sā cābhinnā viśeṣataḥ | bhinnābhinnātmakaḥ kvāpi … ଅଥବା (ଯଥାର୍ଥବାଦୀ ମନ୍ୟ) ସାମାନ୍ୟ-ରୂପତା (ସାମାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ) ଅଛି, ଆଉ ତାହା ବିଶେଷଠାରୁ ଅଭିନ୍ନ;
- 68 bauddhasya cenna sāmānyamanumānaṃ nivartate | yathā suvarṇabhāṇḍeṣu na … ଯଦି, ବୌଦ୍ଧଙ୍କ ସହ, (ବାସ୍ତବ) ସାମାନ୍ୟ ନ ଥାଏ, ତେବେ ଅନୁମାନ ନିବୃତ୍ତ ହେବ (ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ) — କାରଣ…
- 69 suvarṇamānayetyukte śūnyatā kiṃ pratīyate | viśeṣasparśavirahātkadācidapi yujyate 'ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଣ' ବୋଲି କହିଲେ, କଣ ଶୂନ୍ୟତା (ଶୂନ୍ୟ ଅର୍ଥ) ପ୍ରତୀତ ହୁଏ?
- 70 tattvasyaikyaṃ vinā na syādekasyaiva viruddhatā | sāmānyena viśeṣeṇa … (ଏକ) ତତ୍ତ୍ୱର ଏକତ୍ୱ ବିନା ଗୋଟିଏ ହିଁ (ବସ୍ତୁ)ଠାରେ ବିରୁଦ୍ଧ (ଗୁଣ)ର ଧାରଣ ସମ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତା ନାହିଁ;
- 71 viruddharūpayorbhinnakaraṇagrāhyayorapi | mukhe hi śabdo bhūmau ca vidyate'rthaḥ … ଆଉ ବିରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର, ଭିନ୍ନ କରଣ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ)ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହ୍ୟ ଦୁଇଟିର — କାରଣ ଶବ୍ଦ ମୁଖରେ, ଆଉ ଅର୍ଥ…
- 72 tathātmāderadṛṣṭasya tacchabdairyogitā katham ସେହିପରି ଅଦୃଷ୍ଟ (ଅନୁପଲବ୍ଧ) ଆତ୍ମା ଆଦିର, ସେମାନଙ୍କୁ (ବୁଝାଉଥିବା) ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ସହ…
- 73 asataḥ śaśaśṛṅgādeḥ śaśaśṛṅgādinānvayaḥ | ghaṭate jātucinnaivamasatāṃ vyavahāryatā (ଅଥଚ) ଅସତ୍ ଶଶ-ଶୃଙ୍ଗ ଆଦିର ('ଶଶ-ଶୃଙ୍ଗ' ଆଦି ଶବ୍ଦ ସହ) ଅନ୍ୱୟ (ସମ୍ବନ୍ଧ) କୌଣସି ଭାବେ ଘଟେ;
- 74 śabdena cettadevaṃ hi sarvasaṃsāranāśatā | asatyavyavahāreṇa tādṛgeva jagadbhavet ଯଦି (କୁହ) କେବଳ ଶବ୍ଦଦ୍ୱାରା (ବାସ୍ତବ ବିଷୟ ବିନା ବ୍ୟବହାର), ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ସଂସାରର ନାଶ ହେବ;
- 75 tathābhinavajātasya tānāmnā saṃgamaḥ katham | tatsaṃgamasyāsatyatve yantravaśyādikaṃ katham ସେହିପରି ନୂତନ ଜାତ (ଶିଶୁ)ର ସେହି ନାମ ସହ (ପୂର୍ବ) ସଙ୍ଗମ କିପରି?
- 76 tasmādaikyena tattvasya sarvaṃ tadapi yujyate | vyatiriktena śabdena … ତେଣୁ (ଏକ) ତତ୍ତ୍ୱର ଏକତ୍ୱଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗତ ହୁଏ — (ବ୍ୟବହାର) ବ୍ୟତିରିକ୍ତ (ବିଷୟଠାରୁ…
- 77 kathaṃ na devadattasya yajñadattavadākhyayā | atra saṃketitatvāccet saṃketenātra … (ନ ହେଲେ) 'ଦେବଦତ୍ତ' (ନାମ) କାହିଁକି, 'ଯଜ୍ଞଦତ୍ତ' ଭଳି (ଯେ କାହାରି) ନ ହେବ?
- 78 saṃyogaścenna dūreṣu mūrtāmūrteṣu yujyate | śabdasyoccāritadhvaṃsānnaṣṭānaṣṭadvaye naca ଆଉ ଯଦି (ବାସ୍ତବ) ସଂଯୋଗ (କଳ୍ପ କର, ତାହା) ଦୂର ସ୍ଥିତ, ମୂର୍ତ୍ତ-ଅମୂର୍ତ୍ତ (ବସ୍ତୁ)ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ…
- 79 vācyavācakarūpaścetsa eṣa niyamaḥ kutaḥ | yattasya vācakatvaṃ hi … ଯଦି (କୁହ) ବାଚ୍ୟ-ବାଚକ-ରୂପ (ସ୍ଥିର ଅଭିଧେୟ-ଅଭିଧାୟକ ସମ୍ବନ୍ଧ) — (ତେବେ) ଏହି ନିୟମ କାହିଁରୁ, ଯେ…
- 80 vācyavācakarūpatve vācyavācakatānvayaḥ | itaścāsti jagatyaikyaṃ pratyakṣāgrahaṇādapi କେବଳ ଯଦି (ପୂର୍ବରୁ ଯୁକ୍ତ) ବାଚ୍ୟ-ବାଚକ ରୂପ ଥାଏ, ତେବେ ବାଚ୍ୟ-ବାଚକତାର ଅନ୍ୱୟ (ସମ୍ବନ୍ଧ) ସ୍ଥିତ;
- 81 svalakṣaṇena yogitvādvyavahārasya sarvataḥ | loke cānupapatteśca pramā ca … (ଏହା ଆସେ) କାରଣ ବ୍ୟବହାର ସର୍ବତ୍ର ସ୍ୱଲକ୍ଷଣ (ବିଶିଷ୍ଟ ବିଶେଷ) ସହ ଯୁକ୍ତ, ଆଉ କାରଣ (ଅନ୍ୟଥା) ଲୋକରେ…
- 82 bālamūkādivijñānasadṛśī kidṛśī kriyā | savikalpasya yogitvādyathāvastu grahaḥ katham (ବୌଦ୍ଧ ମତରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ) ଶିଶୁ ବା ମୂକ ଆଦିର ବିଜ୍ଞାନ ଭଳି — କେଉଁ ପ୍ରକାରର…
- 83 tena jñeyamekameva vastu bhinne grahaḥ kutaḥ | tathānumānaṃ … ତେଣୁ ଜ୍ଞେୟ ବସ୍ତୁ ଏକ ହିଁ ବୋଲି ବୁଝିବାକୁ;
- 84 apūrvayorgṛhīte'pi tatkālaṃ gatayordvayoḥ | agṛhīte na gṛhītaḥ sambandho'gniḥ … ପୂର୍ବେ କେବେ (ଏକାସଙ୍ଗେ) ନ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୁଇଟି (କ୍ଷଣିକ ଧୂମ ଓ ଅଗ୍ନି), ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ କ୍ଷଣରେ ଗୃହୀତ…
- 85 sāmānyamaviśeṣaṃ cedaviśeṣātkutaḥ pramā | viśeṣasyāpyapūrvatve kathaṃ cāsti samanvayaḥ ଯଦି (କୁହ) ସାମାନ୍ୟ ବିଶେଷରହିତ — (ତେବେ) ଅବିଶେଷରୁ କାହିଁରୁ ପ୍ରମା (ବୈଧ ଜ୍ଞାନ)?
- 86 sādṛśyādatha cennāsti yāthātmyena samāgamaḥ | naca vātrānumānatvaṃ dhūmataḥ … ଅଥବା ଯଦି (ଅନୁମାନ) ସାଦୃଶ୍ୟ (ସମାନତା) ଉପରେ (ଆଧାରିତ) — (ତେବେ) ଯଥାର୍ଥ (ବାସ୍ତବ) ରୂପେ (ବିଷୟ ସହ)…
- 87 tatsambandhādathocyeta sambandhe dviṣṭhatā naca | dviniṣṭhatvādekataragrahaṇānnāpi tadgrahaḥ ଅଥବା ଯଦି (କୁହ) ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରୁ (ଅନୁମାନ ଚାଲେ) — (କିନ୍ତୁ) ସମ୍ବନ୍ଧର ଦ୍ୱିଷ୍ଠତା (ଦୁଇରେ…
- 88 dhūmadṛṣṭyātha kalpyeta vahnistadyogitāpi ca | itaretaradoṣo'tra durnivāraḥ prasajyate ଅଥବା ଯଦି, ଧୂମ ଦର୍ଶନଦ୍ୱାରା, ଅଗ୍ନି ଓ ତାହାର ଯୋଗିତା (ଧୂମ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧ) ମଧ୍ୟ (ଏକାସଙ୍ଗେ) କଳ୍ପିତ…
- 89 yāvanna vahnikalanā na yogakalanā bhavet | yāvadvā yogakalanā … କାରଣ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଗ୍ନିର କଳନ (ଜ୍ଞାନ) ନ ହୁଏ, ଯୋଗ (ସମ୍ବନ୍ଧ)ର କଳନ ହୁଅନ୍ତା ନାହିଁ;
- 90 āptavākyādathāstīha tatsatyatve'dṛḍhā matiḥ | na rājate hyayovaktā satyabhāṣī … ଅଥବା (ଯଦି କୁହ) ଆପ୍ତ (ବିଶ୍ୱସନୀୟ)ଙ୍କ ବାକ୍ୟରୁ ଏଠାରେ (ବୈଧ ଜ୍ଞାନ ଆସେ) — (ତଥାପି) ତାହାର ସତ୍ୟତ୍ୱ…
- 91 so'pyanyathā pradarśyetākṣayato rāgadveṣayoḥ | pitrāderapyasatyatvaṃ tatrānyatra na niścayaḥ ସେ ମଧ୍ୟ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷର ଅକ୍ଷୟ (ଅବିନାଶ) ହେତୁ (ବିଷୟ)କୁ ଅନ୍ୟଥା ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିପାରେ;
- 92 tasmānna bhede bhāvānāṃ tadgrahādyapi yujyate | kṣaṇabhaṃgaparāmarśādapyetadupapadyate ତେଣୁ ଯଦି ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ର ଭେଦ ଥାଆନ୍ତା, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଗ୍ରହଣ ଆଦି ବି ସଙ୍ଗତ ହୁଅନ୍ତା ନାହିଁ;
- 93 śaktāśaktavikalpairhi dīpajvālādyudāhṛtaiḥ | sthiratā nopapannā te pratyakṣeṇāpica sthitā ଦୀପ-ଜ୍ୱାଳା ଆଦିଦ୍ୱାରା ଉଦାହୃତ ଶକ୍ତ-ଅଶକ୍ତ ବିକଳ୍ପଦ୍ୱାରା (ବସ୍ତୁର) ସ୍ଥିରତା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଖଣ୍ଡିତ ହୁଏ…
- 94 sthiratvaṃ kṣaṇikatvaṃ ca pramāṇāṃ cintayā sthitam | apyasaṃvādarūpaṃ … (ଯଦି କୁହ) ସ୍ଥିରତ୍ୱ ଓ କ୍ଷଣିକତ୍ୱ ଉଭୟ ପ୍ରମାଣର ବିଚାରଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ — (ତଥାପି ସେମାନେ) ପରସ୍ପର…
- 95 yāvanna sarvabhāvānāmekatvena vyavasthitiḥ | pareṇa kṣaṇabhaṃgasya parāmarśāgamaḥ kutaḥ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ର ଏକତ୍ୱଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସ୍ଥିତି (ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥା) ନ ଥାଏ, ବିପକ୍ଷ…
- 96 tato'pyetacchivātmatvaṃ bhāvānāmupapadyate | tathārthāvagatirvākyātpadādvā nopapadyate ସେଥିରୁ ମଧ୍ୟ ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ର ଏହି ଶିବାତ୍ମତ୍ୱ ଉପପନ୍ନ (ସିଦ୍ଧ) ହୁଏ;
- 97 kṣaṇikatvena śabdānāmanabhivyaktito'pivā | sphoṭābhivyaṃgyapakṣe tu tatrāpi kramatā katham ଶବ୍ଦ (ଅବୟବ-ଧ୍ୱନି)ର କ୍ଷଣିକତ୍ୱ ହେତୁ, ବା (ସେମାନେ ଏକାସଙ୍ଗେ) ଅନଭିବ୍ୟକ୍ତ ହେବାରୁ — ଆଉ ସ୍ଫୋଟ…
- 98 nirbhāgatvātsphoṭatattve sphoṭatattvātmakātkatham | ābhāsarūpavastūnāṃ śābdikānno bhavedgrahaḥ ଯେହେତୁ ସ୍ଫୋଟ ନିର୍ଭାଗ (ଅଂଶରହିତ), ସେହି ଏକ ସ୍ଫୋଟ-ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ୱରୂପଠାରୁ (ବହୁବିଧ ଅର୍ଥ) କିପରି…
- 99 tasmādevaṃvidhe'rthe'pi yuktatā syādihaikyataḥ | tathātmecchāvaśānnākṣagrāme ceṣṭopapadyate ତେଣୁ ଏପରି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗତି ଏଠାରେ କେବଳ ଏକତ୍ୱଦ୍ୱାରା ହିଁ ହେବ;
- 100 mūrtacodakavaikalyānmanaścetpreryatāsya no | ekatve punarīdṛk syātsarvatraiva hi yuktatā ଯଦି (ଆପତ୍ତି କର) ମନର ପ୍ରେରଣ (ଚାଳନା) ମୂର୍ତ୍ତ ଚୋଦକ (ପ୍ରେରକ)ର ଅଭାବ ହେତୁ (ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ) —…
- 101 nacāpi bhede bhāvānāṃ grahaṇaṃ jñānameva vā | saṃyogenopapadyeta … ଆଉ ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ର ଭେଦ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଗ୍ରହଣ — ବା ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ — ସଂଯୋଗ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ସ୍ପର୍ଶ)ଦ୍ୱାରା…
- 102 naivamakṣārthasaṃyogamātrāt kiṃ boddhurudyamaḥ | saṃyoge'nyasya sañjāte kathamanyasya boddhṛtā ଏପରି ନୁହେଁ: ଅକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ) ଓ ଅର୍ଥର କେବଳ ସଂଯୋଗରୁ (ପୃଥକ୍) ବୋଦ୍ଧା (ଜ୍ଞାତା)ର କଣ ଉଦ୍ୟମ?
- 103 manaso'bhinnakālatvāt smṛtijñānamathocyate | prārabdhaścāsamāptaśca vartamānaḥ kriyāmanu (ଯଦି କୁହ) ମନ କାଳରେ ଅଭିନ୍ନ (ଅତୀତଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ) ହେବାରୁ ସ୍ମୃତି-ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ — (ବିଚାର କର)…
- 104 prakriyāmātramevaitadyataḥ pūrvāparātmatā | kriyāyāḥ kārakāṇāṃ hi kramo'styeva svakarmaṇi ଏହି (କ୍ରମ) କେବଳ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା-ମାତ୍ର, କାରଣ ପୂର୍ବାପର-ଆତ୍ମତା (ଆଗ-ପଛ ସ୍ୱଭାବ) କ୍ରିୟାର;
- 105 yatra pūrvāparau śabdau kālaikyaṃ tatra yujyate | manasā … ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବ ଓ ଅପର ଶବ୍ଦ (ଅବୟବ-ଧ୍ୱନି), ସେଠାରେ କାଳ-ଏକତ୍ୱ ସଙ୍ଗତ ହୁଏ;
- 106 śāśakyā mūrtarūpatvādrūpaṃ cenna kathaṃ guṇaḥ | guṇino nīyate'nyatra … ଯଦି (କୁହ) ରୂପ (ବର୍ଣ୍ଣ) ମୂର୍ତ୍ତ-ରୂପ ହେତୁ ଗ୍ରହଣୀୟ — (ତେବେ) କିପରି ଗୁଣ (ରୂପ) ଗୁଣୀ (ତାହାର…
- 107 atha jñānaṃ na manasastajjñānamupapadyate | karaṇatvājjaḍatvācca tasya cedātmanātra … ବର୍ତ୍ତମାନ ଯଦି ଜ୍ଞାନ ମନର ନୁହେଁ, (ତଥାପି) ସେହି ଜ୍ଞାନ (ର କାରଣ କହିବାକୁ) ଉପପନ୍ନ;
- 108 karaṇe jñānasambandhādbāhyārthe kiṃ na kalpyate | buddherguṇatvaṃ manasi … ଯଦି (ଜ୍ଞାନ) କରଣ (ଉପକରଣ)ରେ ଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧ ହେତୁ (ଅନ୍ତର୍ଭୂତ), ତେବେ ବାହ୍ୟ ଅର୍ଥ (ବିଷୟ)ରେ…
- 109 evaṃvidho ghaṭo'trāste ityātmā pratibodhyate | tadevaṃ pūrvadṛṣṭasya varṇanāsadṛśaṃ … (ଯଦି କୁହ) 'ଏଠାରେ ଏପରି ଘଟ ଅଛି' ବୋଲି ଆତ୍ମା ପ୍ରତିବୋଧିତ (ଅବଗତ କରାଯାଏ) — ତେବେ ତାହା ହେଲେ, ତାହା…
- 110 varṇanena ca caitanyametāvanmanaso yadi | svātmaśaktisamāveśādamūrtāveśatā katham ଆଉ ଯଦି ମନର ଚୈତନ୍ୟ ଏତିକି ମାତ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ (କେବଳ) ବର୍ଣ୍ଣନା — ତେବେ (ତାହା ବି) ନିଜ ଆତ୍ମ-ଶକ୍ତି…
- 111 tena vā sampratīte'rthe kriyate kiṃ tadātmanā | tatsvarūpātmasaṃyogaḥ … ଅଥବା, ତାହାଦ୍ୱାରା, ଅର୍ଥ (ବିଷୟ) ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପ୍ରତୀତ (ଜ୍ଞାତ) ହେଲେ, ସେହି ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା (ଆଉ) କଣ…
- 112 manasāveditārthasya taddeśitvamathocyate | varṇite yogitā kasya yadi vā … (ଯଦି) ତା ପରେ କୁହାଯାଏ ମନଦ୍ୱାରା ଆବେଦିତ (ସୂଚିତ) ଅର୍ଥ ସେହି (ମାନସିକ) ଦେଶରେ ଥିବା — (ତେବେ ବିଷୟ)…
- 113 saṃskaroti tadātmānamamūrte saṃskṛtiḥ katham | tadrūpamātmanyetadyenāśleṣo yadi cocyate (ଯଦି କୁହ ବିଷୟ) ସେହି ଆତ୍ମାକୁ ସଂସ୍କୃତ (ସଂସ୍କାରଯୁକ୍ତ) କରେ — (ତଥାପି) ଅମୂର୍ତ୍ତ (ଆତ୍ମା)ରେ…
- 114 caitanyenāpyamūrtena miśratānyasya kīdṛśī | kiṃ svayaṃ tatprameyatvamasya cedatirekataḥ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଚୈତନ୍ୟ ସହ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ (ବିଷୟ)ର ମିଶ୍ରତା କେଉଁ ପ୍ରକାରର (ସମ୍ଭବ)?
- 115 manasā kiṃ kimakṣeṇa tena cettatparamparā | evaṃ tadandhapāramparyatvarūpamidaṃ … ମନଦ୍ୱାରା କଣ, ଅକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ)ଦ୍ୱାରା କଣ?
- 116 kimātmapreraṇenātra jñāte'jñāte'thavā bahiḥ | jñāte tu jñānarūpatvāt preraṇaṃ … ଏଠାରେ ଆତ୍ମ-ପ୍ରେରଣଦ୍ୱାରା କଣ (ପ୍ରୟୋଜନ) — (ବିଷୟ) ଜ୍ଞାତ, ଅଜ୍ଞାତ, ନା ବାହ୍ୟ ପ୍ରତି?
- 117 ajñāte'mutra yāhīti preryate kena mānasam | preryapreraṇatatkartṛdvayaikyādupapadyate (ଆଉ) ଅଜ୍ଞାତ ପ୍ରତି, 'ସେଠାକୁ ଯା' ବୋଲି ମାନସ (ମନ) କାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୁଏ?
- 118 tasmājjñeyaṃ samagraikyavastu śaivaṃ vyavasthitam | tathā smaraṇayogācca smaryate … ତେଣୁ ଜ୍ଞେୟ ଯେ ସମଗ୍ର-ଏକତ୍ୱ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣର ଏକତା) ବସ୍ତୁ ଶୈବ (ଶିବ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ;
- 119 yādṛgdṛṣṭaṃ dṛṣṭatā syādathavā jñānameva tat | dṛṣṭasmaraṇayoraikye sthite … (ସ୍ମୃତିରେ) ଯେଉଁ ପ୍ରକାରର (ବସ୍ତୁ) ଦୃଷ୍ଟ, ସେହି ଦୃଷ୍ଟତା (ସେହି ଦେଖିବାର ଅବସ୍ଥା) ହେବ, ଅଥବା ତାହା…
- 120 tathā sā pratyabhijñānātsa evāyamiti sthitiḥ | yujyate kathamatraiva … ସେହିପରି ପ୍ରତ୍ୟଭିଜ୍ଞାନ (ପୁନଃ-ଚିହ୍ନଟ)ରୁ 'ଏହା ସେହି ହିଁ' ବୋଲି ସ୍ଥିତି (ନିଶ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନ ଆସେ);
- 121 dvayoraikyamanaikyaṃ vā tadaikyaṃ bhinnayoḥ katham | anaikye na … ଦୁଇ (ଜ୍ଞାନ)ର ଏକତ୍ୱ, ନା ଅନେକତ୍ୱ?
- 122 tasmādaikyamiha spaṣṭaṃ saṃsāre samavasthitam | eṣaiva vārtā saṃyoge … ତେଣୁ ଏକତ୍ୱ ଏଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସଂସାରରେ ସମବସ୍ଥିତ (ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ);
- 123 paraspareṇa cāpyatra teṣāṃ rūpeṇa vānyathā | tasmāt samastabhāvānāmaikyenaivāsti … ଆଉ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, (ବସ୍ତୁ) ପରସ୍ପର ସହ ନିଜ ରୂପଦ୍ୱାରା (ଯୁକ୍ତ ହେଉ), ବା ଅନ୍ୟଥା — ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଭାବ…
- 124 śivikodvāhakānāṃ ca nyāya eṣo'nuvartatām | paracittaparijñānāttasmājjñeyaikyatā tataḥ ଆଉ ଶିବିକା (ପାଲିଙ୍କି)-ଉଦ୍ବାହକ (ବୋହିବା ଲୋକ)ମାନଙ୍କର ଏହି ନ୍ୟାୟ (ଯେଉଁମାନେ ଏକ ବୋଝ ଗୋଟିଏ…