शिवदृष्टि
Śivadṛṣṭi
- 1 atha śakteḥ parāvasthā yairbhaktyā parigīyate | yuktyā prakāśito … ବର୍ତ୍ତମାନ, ଶକ୍ତିର ଯେଉଁ ପରା ଅବସ୍ଥା କେତେକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିରେ ପରିଗୀତ (ସ୍ତୁତ) ହୁଏ — (ବାସ୍ତବରେ)…
- 2 na śivaḥ śaktirahito na śaktirvyatirekiṇī ଶିବ କଦାପି ଶକ୍ତିରହିତ ନୁହନ୍ତି, ଆଉ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ (ଶିବଙ୍କଠାରୁ) ବ୍ୟତିରେକୀ (ପୃଥକ୍) ନୁହେଁ।
- 3 śivaḥ śaktastathā bhāvānicchayā kartumīhate | śaktiśaktimatorbhedaḥ śaive jātu … ଶିବ ଶକ୍ତ (ସାମର୍ଥ୍ୟଯୁକ୍ତ) ହୋଇ ଏହିପରି ଇଚ୍ଛାଦ୍ୱାରା ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ସବୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଈହା…
- 4 sāmarthyaṃ yadi kalpyeta tannāmānantyameva vā ଯଦି (ଶିବଙ୍କ) ସାମର୍ଥ୍ୟ (ତାଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ବୋଲି) କଳ୍ପନା କରାଯାଏ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ (ଆହୁରି…
- 5 śaktimāneva śaktiḥ syācchivavatkaraṇārthataḥ ଶକ୍ତିମାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ (ନିଜର) ଶକ୍ତି ହେବେ — ଯେପରି (ସେ) ଶିବ — କରଣ (କ୍ରିୟା)ର ପ୍ରୟୋଜନ ହେତୁ।
- 6 muñcato'pi nijāṃ śaktiṃ svātantrye jñānamāpatet ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତ (ତ୍ୟାଗ) କଲେ ବି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ (ସ୍ୱାଧୀନତା)ରେ (ତାହାର) ଜ୍ଞାନ ଆସିବ ହିଁ…
- 7 mantrastambhanatāyāṃ hi nāsau vahnistadocyate (ଆପତ୍ତି, ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତଦ୍ୱାରା:) ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦହନ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ ଅଗ୍ନିକୁ ସେତେବେଳେ 'ଅଗ୍ନି…
- 8 yadyauṣṇyāvyatirekatve dṛṣṭānto dāhakāśrayāt (ଆମ୍ଭେ ଉତ୍ତର ଦେଉ:) ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ (ବାସ୍ତବରେ ଆମ୍ଭ ପକ୍ଷ ସମର୍ଥନ କରେ) — ଯେହେତୁ ଉଷ୍ଣତା (ଅଗ୍ନିଠାରୁ)…
- 9 2śaivaiḥ sadbhirvāca eva paśyantyādikrame sthitāḥ | kalpitāstairaśaivatvamātmanaḥ pratipāditam କେତେକ ଯୋଗ୍ୟ ଶୈବଙ୍କଦ୍ୱାରା କେବଳ ବାକ୍ (ର ସ୍ତର)ଗୁଡ଼ିକ ପଶ୍ୟନ୍ତୀ ଆଦି କ୍ରମରେ ସ୍ଥିତ ବୋଲି କଳ୍ପିତ;
- 10 śaive vāca indriyatvamatha nādādinoditā | tadabhyāse phalāvāptiḥ sūkṣmamantrasvarūpatā ଶୈବ (ଶାସ୍ତ୍ର)ରେ ବାକ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟତ୍ୱ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେବାର ସ୍ଥିତି ଦିଆଯାଇଅଛି);
- 11 kathitā kālapādādau nādākhyaṃ yatparaṃ tviti | parāparādibhedaśca tatraiva … କାଳପାଦ ଆଦିରେ କୁହାଯାଇଅଛି — 'ଯାହା ନାଦ ନାମକ ସେହି ପର (ସର୍ବୋତ୍ତମ)' — ଆଉ ପର, ଅପର ଆଦିର ଭେଦ ମଧ୍ୟ…
- 12 naitanna vācaḥ kathitaṃ patiśabdasya varṇitam ଏହା ସେପରି ନୁହେଁ: ଯାହା (ସେଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି) ବର୍ଣ୍ଣିତ ତାହା ବାକ୍ର ନୁହେଁ, ବରଂ ପତି (ପ୍ରଭୁ)…
- 13 tathā cāha kheṭapālaḥ śabdarāśerviśeṣatām ଆଉ ସେହିପରି ଖେଟପାଲ ଶବ୍ଦରାଶି (ଅକ୍ଷର-ସମଷ୍ଟି)ର ବିଶେଷତା (ଶିବ ସହ ଅଭେଦରୂପ ବିଶିଷ୍ଟତା, ମାତ୍ର…
- 14 svāyambhuvasya ṭīkāyāṃ bāḍhamityādinā guruḥ | tathā mataṅgaṭīkāyāṃ vyākhyāniguruṇoditam ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ (ତନ୍ତ୍ର)ର ଟୀକାରେ ଗୁରୁ (ଏହା) 'ବାଢ଼ମ୍ (ନିଶ୍ଚୟ)' ଇତ୍ୟାଦି (ଶବ୍ଦ)ଦ୍ୱାରା (କୁହନ୍ତି);
- 15 tatra vā tadupāyatvātparatvenopacāritā ଅଥବା ସେଠାରେ (ଯଦି ବାକ୍କୁ 'ପର' କୁହାଯାଏ, ତାହା କେବଳ) ସେହି (ପ୍ରକୃତ ପର) ର ଉପାୟ ହେତୁ ପରତ୍ୱରୂପେ…
- 16 tadupāyātparatvaṃ ceddīpāderapyupāyatā ଯଦି କେବଳ ସେହି (ପର)ର ଉପାୟ ହେବାରୁ ପରତ୍ୱ (ଆସେ), ତେବେ ଦୀପ ଆଦି ମଧ୍ୟ (ସେପରି) ଉପାୟ (ଆଉ ସେମାନଙ୍କୁ…
- 17 tasmātsamagrākāreṣu sarvāsu pratipattiṣu | vijñeyaṃ śivarūpatvaṃ svaśaktyāveśanātmakam ତେଣୁ ସମସ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାରରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରତିପତ୍ତି (ଜ୍ଞାନ)ରେ, ଶିବରୂପତ୍ୱ — ନିଜ ଶକ୍ତିର ଆବେଶ…
- 18 piṇḍe vā kaṭikāyāṃ vā kiṃ suvarṇatvamiṣyate ପିଣ୍ଡ (ତାଳ)ରେ ବା କଟିକା (ଠେକୁଆ)ରେ କଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣତ୍ୱ (ସୁନା ହେବାର ଗୁଣ ସମାନ ଭାବେ) ଇଷ୍ଟ (ସ୍ୱୀକୃତ)…
- 19 na bhūṣaṇe kuḍalādau yathā tatra svaśaktitaḥ | rūpakatvaṃ … (ସୁବର୍ଣ୍ଣତ୍ୱ) କେବଳ କୁଣ୍ଡଳ ଆଦି ଭୂଷଣ (ଅଳଙ୍କାର)ରେ ନୁହେଁ;
- 20 tathecchayā samāviṣṭastathā śaktitrayeṇa ca | tathā tathā sthito … ସେହିପରି ଇଚ୍ଛାଦ୍ୱାରା ସମାବିଷ୍ଟ, ଆଉ ସେହିପରି ଶକ୍ତିତ୍ରୟଦ୍ୱାରା (ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ), (ଶିବ) ଭାବ…
- 21 ityukte'tra samākṣepaḥ pakṣasyāsya vidhīyate | ādau tāvadvikāritvaṃ śivatattvasya … ଏହା କୁହାଗଲେ ଏଠାରେ ଏହି ପକ୍ଷ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ଷେପ (ଆପତ୍ତି) କରାଯାଏ: ପ୍ରଥମେ ତ ଶିବତତ୍ତ୍ୱର…
- 22 nānāvikārarūpeṇa jaḍataivamavasthitā | tathā sāvayavatvaṃ ca parādhīnatvameva ca (ଆପତ୍ତି ଚାଲେ:) ଏହିପରି ନାନା ବିକାରରୂପେ (ଶିବଙ୍କଠାରେ) ଜଡ଼ତା ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ ହେବ;
- 23 nyūnatvādi vināśitvaṃ tathollaṅghananiṣkṛtiḥ — ନ୍ୟୂନତା ଆଦି, ବିନାଶିତ୍ୱ (ନଶ୍ୱରତା), ଆଉ ସେହିପରି ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ (ଅତିକ୍ରମ) ଓ ନିଷ୍କୃତି…
- 24 yatropari na hastādi neyamīśvarasaṃnidhau | tatra pādavihārādeḥ sphuṭameva … (ଆପତ୍ତି:) ଯେଉଁଠି ହାତ ଆଦିକୁ ଉପରକୁ (ଉଠାଇବା) ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହି (ଅନୌଚିତ୍ୟ) ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନ…
- 25 evaṃ sati samagrasya vyavahārasya bhaṅgitā | tathaivaṃ saṃpravṛttau … (ଆପତ୍ତି:) ଏହା ହେଲେ ସମଗ୍ର ବ୍ୟବହାରର ଭଙ୍ଗ (ଲୋପ) ହୁଏ;
- 26 nānāvādaiḥ svasiddhāntaiḥ sākamatra virodhitā | sarvabhāvaśivatvena nāstitā bandhamokṣayoḥ (ଆପତ୍ତି:) ଏଠାରେ (ତୁମ ମତ) ନାନା ବାଦ ସହ ଓ ନିଜ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସହ ବିରୋଧୀ;
- 27 tadabhāvāddevaguruśāstrocchedo bhavettarām | nirarthakatvaṃ śāstrasya karaṇe tannirūpaṇe (ଆପତ୍ତି:) ଆଉ ସେମାନଙ୍କ (ବନ୍ଧ-ମୋକ୍ଷ)ର ଅଭାବରୁ ଦେବ, ଗୁରୁ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଛେଦ (ଲୋପ) ଆହୁରି ବେଶି…
- 28 sarveṣāmeva muktatve sthite kasyopadeśyatā | dharmādharmau nasaṃ baddhau … (ଆପତ୍ତି:) ସମସ୍ତେ ହିଁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ସ୍ଥିର ହେଲେ, କାହାର ଉପଦେଶ୍ୟତା (ଶିକ୍ଷା ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟତା)?
- 29 tataśca śivadharmādervedāderakṛtārthatā | nimittasamavāyayādikāraṇeṣu samānatā (ଆପତ୍ତି:) ଆଉ ସେଥିରୁ ଶିବଧର୍ମ ଆଦି, ବେଦ ଆଦିର ଅକୃତାର୍ଥତା (ବ୍ୟର୍ଥତା);
- 30 pṛthivyādikalpanayā kalpanāvān śivo bhavet | śivatattve sānubhave paśyantītulyatā … (ଆପତ୍ତି:) ପୃଥିବୀ ଆଦି ରୂପେ କଳ୍ପିତ ହେବାଦ୍ୱାରା ଶିବ କଳ୍ପନାବାନ୍ (ମିଥ୍ୟା କଳ୍ପନାର ବିଷୟ) ହେବେ;
- 31 icchāvatkāryaniṣpattyā punaricchāntarodgame | śivasya heturvaktavyo yadarthaṃ sā navodgatā (ଆପତ୍ତି:) ଇଚ୍ଛାଯୁକ୍ତ ହେବାରୁ, ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ପରେ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଉଦ୍ଗତ ହେଲେ —…
- 32 viśvasyāsatyarūpatvaṃ yairvākyairvarṇitaṃ kvacit | śivoktaistairvirodhaḥ syātsarvasatyatvavādinaḥ (ଆପତ୍ତି:) ବିଶ୍ୱର ଅସତ୍ୟରୂପତ୍ୱ ଯେଉଁ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକଦ୍ୱାରା କୌଣସି (ଶାସ୍ତ୍ର)ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ — ଶିବ-ଉକ୍ତ…
- 33 tadātmano hi sthūlasya sūkṣmasyātha vikāritā (ଆପତ୍ତି:) କାରଣ ଯାହାଙ୍କ ଆତ୍ମା ସେହି (ବିଶ୍ୱ), ସ୍ଥୂଳ ବା ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତାଙ୍କର ବିକାରିତା (ବିକୃତି…
- 34 kṣīramāyāprakṛtivadyāvataścaiva yāvatī | śivasya tādṛgātmamutpadyetātra yogivat (ଉତ୍ତର, ଆମ୍ଭ ପକ୍ଷ:) କ୍ଷୀର, ମାୟା ବା ପ୍ରକୃତି ଭଳି (ପରିଣତ ହୋଇ) — ଯେତିକି ପରିମାଣରେ ଓ ଯେଉଁ…
- 35 icchayā sarvabhāvatvamanekātmatvameva ca | nātra svātmavikāreṇa janayedbhāvamaṇḍalam ଇଚ୍ଛାଦ୍ୱାରା (ସେ) ସର୍ବଭାବତ୍ୱ (ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ହେବାର ଗୁଣ) ଆଉ ଅନେକାତ୍ମତ୍ୱ (ବହୁ-ଆତ୍ମତା) ମଧ୍ୟ…
- 36 yathā na yogino'stīha nānāsainyaśarīrakaiḥ ଯେପରି (ସେନା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା) ଯୋଗୀଙ୍କର ଏଠାରେ ସେହି ସେନାର ନାନା (ମିଥ୍ୟା) ଶରୀରଦ୍ୱାରା (ନିଜର…
- 37 vibhāgastadvadīśasya madhyotkṛṣṭanikṛṣṭakaiḥ | bhāvairnāsti vibhedatvamathavāmbudhivīcivat — ସେହିପରି ଈଶ (ପ୍ରଭୁ)ଙ୍କର ମଧ୍ୟମ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ନିକୃଷ୍ଟ ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ଦ୍ୱାରା (ବାସ୍ତବ) ବିଭାଗ ନାହିଁ…
- 38 tatra vicitvamāpannaṃ na jalaṃ jalamucyate | na ca … ସେଠାରେ ତରଙ୍ଗ-ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ଜଳକୁ (ସେତେବେଳେ) 'ଜଳ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ନାହିଁ;
- 39 niścalatve'pi hi jalaṃ vīcitve jalameva tat | vīcibhistadviśiṣṭaṃ … ବାସ୍ତବରେ ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳ, ଆଉ ତରଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଜଳ ହିଁ;
- 40 ata eva parecchāto na jaḍatvamavasthitam | pṛthivyāditattvagaṇe jaḍatvaṃ … ଏହି କାରଣରୁ ହିଁ ପର (ସର୍ବୋତ୍ତମ)ର ଇଚ୍ଛାଦ୍ୱାରା କୌଣସି (ବାସ୍ତବ) ଜଡ଼ତ୍ୱ ଅବସ୍ଥିତ ନୁହେଁ;
- 41 na tathā jaḍatā kvāpi tathāgre suvicāritaiḥ | varṇayiṣyāma … — (ବାସ୍ତବରେ) କେଉଁଠି ବି ସେପରି ଜଡ଼ତା ନାହିଁ;
- 42 svecchāto bhāvarūpatve parādhīnā kutaḥ sthitiḥ (ଶିବ) ନିଜ ଇଚ୍ଛାଦ୍ୱାରା ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ରୂପ ଗ୍ରହଣ କଲେ, କେଉଁଠୁ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ପରାଧୀନ ସ୍ଥିତି (ଆସିବ)?
- 43 kṣīravadyadi vocyeta parādhīnaṃ jaḍaṃ bhavet | etayaiva diśā … ଆଉ ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'କ୍ଷୀର ଭଳି (ଶିବ) ପରାଧୀନ ଓ ଜଡ଼ ହେବେ' — ଏହି ହିଁ ଦିଗ (ଯୁକ୍ତି)ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧତା,…
- 44 abhagne svasya rūpatve śuddhanyūnādikaṃ kutaḥ | patadgrahādike hemni … ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଅଭଗ୍ନ (ଅଖଣ୍ଡିତ) ଥିଲେ କେଉଁଠୁ ଶୁଦ୍ଧତା, ନ୍ୟୂନତା ଆଦି?
- 45 sthitameva na hemno'sya kācidasti vibheditā | caṇḍālasadmago vahnirna … ସୁବର୍ଣ୍ଣତ୍ୱ ସେହି ସମାନ ହିଁ ସ୍ଥିତ;
- 46 tathaiva syādathocyeta vahneḥ saṃskāracodanā | śāstreṣu varṇitā kasmātkāryārthaṃ … ଠିକ୍ ସେପରି (ସବୁ ବସ୍ତୁ) ହେବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯଦି ପଚରାଯାଏ ଅଗ୍ନିର ସଂସ୍କାର (ଶୁଦ୍ଧି)ର ଚୋଦନା (ଆଦେଶ)…
- 47 na svarūpavibhāgo'tra tathā tasya vyavasthiteḥ | saṃjñākaraṇamātraṃ tadvyavahārāya … ଏଠାରେ ସ୍ୱରୂପର ବିଭାଗ ନାହିଁ, ଯେହେତୁ ତାହାର (ଶିବଙ୍କ) ସ୍ଥିତି ସେପରି (ସ୍ଥିର) ରହେ;
- 48 vyavahāro'pyavidyā no tathātveneśvarasthitiḥ | tenaiva vā tathā kḷptastathā … ଆମ୍ଭ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ଅବିଦ୍ୟା ନୁହେଁ;
- 49 hemapiṇḍe hemataiva syāccenna mukuṭādike ଯଦି (କୁହ) ସୁବର୍ଣ୍ଣତ୍ୱ କେବଳ ସୁନା-ପିଣ୍ଡରେ ହିଁ, ମୁକୁଟ ଆଦିରେ ନୁହେଁ (— ତାହା ଅସଙ୍ଗତ, କାରଣ…
- 50 satkṛtau tadvinirṇeyaṃ yā collaṅghanacodanā (ସେହିପରି) ସତ୍କୃତି (ଦେବତା-ପୂଜନ)ର ବିଧିରେ ତାହା (ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ) ବିନିର୍ଣ୍ଣେୟ (ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ…
- 51 evaṃ pravartane tasya na nimittasamudgamaḥ ଏହିପରି ତାଙ୍କର (ସୃଷ୍ଟି) ପ୍ରବର୍ତ୍ତନରେ କୌଣସି (ବାହ୍ୟ) ନିମିତ୍ତର ସମୁଦ୍ଗମ (ଉଦୟ) ନାହିଁ।
- 52 yadi svarūpavibhraṃśācchāktarūpādikalpanā | tadvaktavyaṃ nimittatvaṃ kimarthaṃ rūpamūjjhati ଯଦି ସ୍ୱରୂପର ବିଭ୍ରଂଶ (ଚ୍ୟୁତି)ରୁ ଶାକ୍ତ ରୂପ ଆଦିର କଳ୍ପନା (ଘଟେ), ତେବେ ତାହାର ନିମିତ୍ତତ୍ୱ (କାରଣ)…
- 53 śaktitrayasvarūpatvaṃ sarvaṃ yatrāstyavasthitam (ଆମ୍ଭ ମତ:) ଯେଉଁଠି ସବୁ କିଛି ଶକ୍ତିତ୍ରୟ-ସ୍ୱରୂପ ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ (ସେଠାରେ ଏପରି ଚ୍ୟୁତି ଘଟେ ନାହିଁ)।
- 54 nimittaṃ kalpyate tatra nimittaṃ tatra kalpyatām | atathātve … ଯେଉଁଠି ନିମିତ୍ତ (ବାସ୍ତବ ଭାବେ) କଳ୍ପନା କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ସେଠାରେ ନିମିତ୍ତ କଳ୍ପନା କରାଯାଉ — ଅର୍ଥାତ୍…
- 55 purā śāntasvarūpatvaṃ paścāttādṛgavasthitiḥ | śānte śivatvaṃ sthūle'pi śivatvaṃ … (ଆପତ୍ତି:) ପୂର୍ବେ ଶାନ୍ତ-ସ୍ୱରୂପତ୍ୱ, ପଛେ ସେପରି (ସକ୍ରିୟ) ଅବସ୍ଥିତି;
- 56 tatra kā śāntatā brūhi śakteḥ kiṃ vastutā na … (ଆମ୍ଭେ ଉତ୍ତର ଦେଉ:) କୁହ, ସେଠାରେ କେଉଁ (ବିଶେଷ) ଶାନ୍ତତା (ଅଛି)?
- 57 aṅgārarūpe kiṃ vahnau vahnitā na kriyātmake | jvālādike'tha … ଅଙ୍ଗାର (ନିଆଁ-କୋଇଲା)ରୂପ ଅଗ୍ନିରେ କଣ ଅଗ୍ନିତା (ଅଛି), ଆଉ କ୍ରିୟାତ୍ମକ (ଜ୍ୱଳନ୍ତ) ଅବସ୍ଥାରେ ନୁହେଁ…
- 58 niricchā na ca śakyeta vaktumevaṃ kadācana | asti … ଆଉ (ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ) ନିରିଚ୍ଛ (ଇଚ୍ଛାରହିତ) ବୋଲି କଦାପି କୁହାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ;
- 59 naiṣā kriyā bhavati kiṃ niricche kiṃ kriyā bhavet … — ତେବେ ଏହା (ପୂର୍ବରୁ) କ୍ରିୟା ନୁହେଁ କି?
- 60 atha citratvamatrāsti bhāvapuñje na tacchive | śivasya tatsvarūpatvaṃ … (ଆପତ୍ତି:) ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଚିତ୍ରତ୍ୱ (ବୈଚିତ୍ର୍ୟ) ଭାବ-ପୁଞ୍ଜ (ବସ୍ତୁ-ସମଷ୍ଟି)ରେ ଅଛି, ଶିବଙ୍କଠାରେ…
- 61 apekṣya bhāvavaicitryaṃ tasya tebhyo vicitratā | sarvaṃ śivātmakaṃ … ଭାବ (ବସ୍ତୁ)ର ବୈଚିତ୍ର୍ୟ ଅପେକ୍ଷା କରି, ତାଙ୍କ ବିଚିତ୍ରତା ସେମାନଙ୍କଠାରୁ (ଆସେ);
- 62 jalāharaṇaśaktaśca ghaṭo yadi na bhaṇyate | ghaṭaḥ kevala … ଆଉ ଯଦି ଜଳ-ଆହରଣ (ଆଣିବା)ରେ ସମର୍ଥ ଘଟକୁ ଏଠାରେ କେବଳ 'ଘଟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ନାହିଁ — ତେବେ ତାହାକୁ…
- 63 nānāvādairno virodhaḥ kathanīyamihāgrataḥ | uktaṃ vā kālapādādāvāgopālāṅganādinā ନାନା ବାଦ ସହ ବିରୋଧ ନାହିଁ — ତାହା ଏଠାରେ ଆଗକୁ କଥନୀୟ;
- 64 tadaikyaṃ kheṭapālo'pi prāha yā kācana sthitā | śaktiḥ … ଖେଟପାଲ ମଧ୍ୟ ସେହି ଏକତ୍ୱ କୁହନ୍ତି: ସମଗ୍ର ପଦାର୍ଥ-ଜାତରେ ଯେଉଁ କୌଣସି ଶକ୍ତି ସ୍ଥିତ, ତାହା…
- 65 eko rudra itītyādi śrūtāvuktaṃ tathā paraḥ 'ରୁଦ୍ର ଏକ' ଇତ୍ୟାଦି ଶ୍ରୁତି (ବେଦ)ରେ କୁହାଯାଇଅଛି, ଆଉ ସେହିପରି ଅନ୍ୟତ୍ର ମଧ୍ୟ।
- 66 puruṣaḥ sarva evedamitihāsādiṣūditam | maheśasyāṣṭamūrtitvaṃ yāvatpārthivamūḍhatā 'ଏହି ସବୁ ପୁରୁଷ ହିଁ' — ଏପରି ଇତିହାସ ଆଦିରେ କୁହାଯାଇଅଛି;
- 67 sā'rodīditi vede'sti nārthavādo nirarthakaḥ | vidhyaṅgatvena cetsattā nāsatyasyāṅgatā … 'ସେ କାନ୍ଦିଲେ' (ଇତ୍ୟାଦି) ବେଦରେ ଅଛି;
- 68 bandhamokṣau na bhidyete sarvatraiva śivatvataḥ (ଆପତ୍ତି ପୁନର୍ବାର:) ବନ୍ଧ ଓ ମୋକ୍ଷ (ତେବେ) ଭିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସର୍ବତ୍ର ହିଁ ଶିବତ୍ୱ ହେତୁ।
- 69 vijñānamīdṛksarvasya kasmānna syādvimohitā | saivaiṣā sā ca saṃsāro … (ଆମ୍ଭେ ଉତ୍ତର ଦେଉ:) ସମସ୍ତଙ୍କର ଏପରି ବିଜ୍ଞାନ (ସର୍ବ-ଶିବତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ) କାହିଁକି ନ ହେବ?
- 70 vibhinnaśivapakṣe tu satye dārḍhyaṃ paratra no | pratītimātramevātra … କିନ୍ତୁ ଶିବ (ଜଗତଠାରୁ) ବିଭିନ୍ନ ବୋଲି (ଦ୍ୱୈତବାଦୀ) ପକ୍ଷରେ, ଯଦି (କେବଳ ଶିବ) ସତ୍ୟ, ତେବେ ଅନ୍ୟ…
- 71 nāsatye satyabuddhitvakhaṇḍanātrāsti kācana | kathanaṃ sarvasāmyāya vivādihananāya ca (ଆମ୍ଭ ମତରେ) ଅସତ୍ୟରେ 'ସତ୍ୟ-ବୁଦ୍ଧି'ର ଖଣ୍ଡନ ଏଠାରେ କିଛି ନାହିଁ (କାରଣ ଆମ୍ଭ ପାଇଁ ସବୁ ସତ୍ୟ);
- 72 tadātmatve nāsti bandhastadabhāvānna mokṣaṇam (ଆପତ୍ତି:) (ଜଗତ) ଶିବାତ୍ମକ ହେଲେ ବନ୍ଧ ନାହିଁ;
- 73 kimarthaṃ guruśāstrādi cettathā tadavasthiteḥ | devasya śāstrādbodhena kiṃ … (ଆପତ୍ତି:) ଯଦି (ପଚାର) 'ତେବେ ଗୁରୁ, ଶାସ୍ତ୍ର ଆଦି କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ?
- 74 sa evetthaṃ svecchayāste tatkartṛtvena bodhyataḥ (ଉତ୍ତର:) ସେ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ ଏହିପରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାଦ୍ୱାରା ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି — ସେହି (ଗୁରୁ-ଶାସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା…
- 75 sa eva buddharūpatve tathā bhavati tatkṣaṇam | sa … ସେ ସ୍ୱୟଂ ବୁଦ୍ଧ (ଜାଗ୍ରତ)ରୂପେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ସେପରି ହୁଅନ୍ତି;
- 76 vāditvaprativāditve kasmāccettasya tatsthite ଯଦି (ପଚାର) 'ତେବେ ବାଦୀ ଓ ପ୍ରତିବାଦୀ (ବିତର୍କରେ ଭୂମିକା) କାହିଁକି?
- 77 vyavahārāya vā sarvaṃ vyavahāro na vastugaḥ | svarūpaṃ … ଅଥବା (ଏହି ବହୁତ୍ୱ) ବ୍ୟବହାର ନିମିତ୍ତ;
- 78 sarvamekena rūpeṇa yadvicāryaṃ tathāgrataḥ ସବୁ କିଛି ଏକ ରୂପରେ କିପରି (ବୁଝିବାକୁ) ତାହା ସେହିପରି ଆଗକୁ ବିଚାର୍ଯ୍ୟ।
- 79 dharmādharmaiśca saṃbandhastathā tacchivasaṃsthiteḥ | tatphalāphalayogena yuktatā tasya tatsthiteḥ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ସେହି ଶିବ-ସଂସ୍ଥିତି (ଶିବ ସେମାନଙ୍କ ରୂପେ ଥିବା) ହେତୁ;
- 80 nimittasamavāyayādivaicitryaṃ tadvicitratā | kāraṇasyaikarūpatve na doṣastritayātmatā ନିମିତ୍ତ, ସମବାୟୀ ଆଦିର ବୈଚିତ୍ର୍ୟ ତାଙ୍କ ବିଚିତ୍ରତା;
- 81 samavāyī tadicchaiva tadyogaḥ sahakāraṇamm ସମବାୟୀ (କାରଣ) ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ହିଁ;
- 82 na pṛthivyādike tasmin kalpanā saṃpravartate (ତେଣୁ) ସେହି (ଶିବ) ପୃଥିବୀ ଆଦି ରୂପେ (ଅଭିବ୍ୟକ୍ତ ହେବାରେ) କୌଣସି (ମିଥ୍ୟା) କଳ୍ପନା ସମ୍ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ…
- 83 tathātvenaiva kḷptatvāttadetatkalpanā bhavet | tadeva tatkalpitaṃ kiṃ satye … ସେପରି ହିଁ କଳ୍ପିତ (ରଚିତ) ହେବାରୁ ଏହି (ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ଦ୍ୱୈତବାଦୀ ମତରେ) କଳ୍ପନା ହେବ;
- 84 kaṭake'sti suvarṇatvaṃ kuṇḍale kalpanāsti kim | citravahnāvaśokādau kalpanā … କଟକ (ବଳା)ରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣତ୍ୱ ଅଛି;
- 85 śivatattve sānubhave paśyantyā na samānatā (ଯଦିଓ) ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଭବଯୁକ୍ତ, (ତଥାପି) ପଶ୍ୟନ୍ତୀ (ଖଣ୍ଡିତ ପର ବାକ୍) ସହ ତୁଲ୍ୟତା (ସମାନତା) ନାହିଁ।
- 86 satyāni svātmarūpāṇi paśyato na samānatā (ଜଗତର ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ) ସତ୍ୟ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମ-ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଦେଖୁଥିବା (ଶିବଙ୍କ) ପାଇଁ (ଜଗତକୁ ଅସତ୍ୟ…
- 87 paśyantyātho śivāvasthā kriyāphalasamāptitaḥ | kriyāyā vātha prārambhe kalpanīyā … (ଆପତ୍ତି:) ବର୍ତ୍ତମାନ, ଶିବ-ଅବସ୍ଥା (ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଶାନ୍ତି) 'ଦର୍ଶନ'ଦ୍ୱାରା (କଳ୍ପନୀୟ) — ହୁଏତ କ୍ରିୟାର…
- 88 na ca vāstyantarāle'tra sā daśā yāhi kevalā (ଆମ୍ଭେ ଉତ୍ତର ଦେଉ:) କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ତରାଳ (ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ)ରେ ସେପରି କୌଣସି ଦଶା ନାହିଁ —…
- 89 prasarpatyaparecchaiva punaranyā tathāvidhā ଅନ୍ୟ ଏକ ଇଚ୍ଛା ହିଁ ପ୍ରସର୍ପିତ (ପ୍ରବାହିତ) ହୁଏ, ଆଉ ପୁଣି ସେପରି ଆଉ ଗୋଟିଏ (— ତେଣୁ କୌଣସି ଜଡ଼…
- 90 yatrātmānubhavāniṣṭhā tatrecchā ca na kiṃ bhavet ଆଉ ଯେଉଁଠି (ସେ) ନିଜ ଆତ୍ମାର ଅନୁଭବରେ ନିଷ୍ଠ (ବିଶ୍ରାନ୍ତ), ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ କଣ ଇଚ୍ଛା ଉପସ୍ଥିତ ନ ହେବ?
- 91 upalāderjaḍatve'pi śivatvaṃ te kathaṃ sthitam (ଆପତ୍ତି:) ପଥର ଆଦିର ଜଡ଼ତ୍ୱ ସତ୍ତ୍ୱେ ତାହାର ଶିବତ୍ୱ ତୁମ ପକ୍ଷେ କିପରି ସ୍ଥିତ?
- 92 saphalāyāṃ samāptāyāṃ kriyāyāṃ samanantaram ଯେତେବେଳେ ଏକ ସଫଳ (ଫଳଯୁକ୍ତ) କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ଠିକ୍ ତା ପରେ —
- 93 kriyāntarecchāsaṃbhūtau tannimittamanantatā | yato'sti śivaśaktīnāṃ tāśca nityamavasthitāḥ — ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାର ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରେ, ସେହି ନିମିତ୍ତଦ୍ୱାରା ଅନନ୍ତତା (ଅସୀମ ଧାରା);
- 94 īśvarasya svatantrasya kenecchā vā vikalpyate ଆଉ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର (ସ୍ୱାଧୀନ) ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କେଉଁ (ବାହ୍ୟ କାରଣ)ଦ୍ୱାରା ବିକଳ୍ପିତ (ସର୍ତ୍ତଯୁକ୍ତ ବୋଲି…
- 95 viśvatucchatvavākyānāṃ vairāgyādyarthavādinām (ଆଉ) ବିଶ୍ୱକୁ ତୁଚ୍ଛ (ବ୍ୟର୍ଥ) ବୋଲି କହୁଥିବା ସେହି ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ — ସେମାନେ ବୈରାଗ୍ୟ ଆଦିକୁ ପ୍ରଶଂସା…
- 96 ekasminneva dehe tu vibhedātparamāṇugāt କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ହିଁ ଦେହରେ ପରମାଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ବିଭେଦ ହେତୁ (ବହୁତ୍ୱ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇପାରେ) —
- 97 ekādhiṣṭhānato vāpi teṣāmapi na dūṣaṇam — ଅଥବା (ତାହା ମାନିଲେ ବି), ସେମାନଙ୍କ (ପରମାଣୁ)ର ଏକ ଅଧିଷ୍ଠାନ (ଆଶ୍ରୟ, ଶିବ) ଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କ…
- 98 tāvadekacitsvarūpaśivaprasaraṇena vā — ଅଥବା ବରଂ, ଏକ ଚିତ୍ (ଚୈତନ୍ୟ) ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରସରଣ (ବିସ୍ତାର)ଦ୍ୱାରା (ସବୁ ଏକୀଭୂତ)।
- 99 pātañjalādīśvareṇa na sāmyamavibhedataḥ | iha tadvanna vijñeyaṃ tasmātsarvaṃ … ପାତଞ୍ଜଳ (ଯୋଗ) ଆଦିର ଈଶ୍ୱର ସହ (ଆମ୍ଭ) ତୁଲ୍ୟତା ନାହିଁ, କାରଣ (ଆମ୍ଭ) ଅବିଭେଦ (ଅଭେଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ)…