शिवदृष्टि
Śivadṛṣṭi
- 1 atha śakteḥ śaktimato na bhedo dravyakarmavat | sthāpito … ఇపుడు, ద్రవ్యమునకును దాని కర్మమునకును (క్రియకును) భేదము లేనట్లే, శక్తికిని…
- 2 evaṃ tathā śaktimataḥ śaktasya samavasthitā | jagadvicitratā śaive … ఇట్లే, శక్తుడైన (శక్తిసంపన్నుడైన) శక్తిమంతునికి చెందిన జగద్వైచిత్ర్యము (ప్రపంచవైవిధ్యము)…
- 3 yathā prakalpitā citrā citrabrahmādivāditā | nānātmavāditāṃ yāvattatsarvaṃ pravicāryatām విచిత్రమైన (వైవిధ్యభరితమైన) చిత్రబ్రహ్మాది వాదము ఏ విధముగా ప్రకల్పింపబడినదో, నానాత్మవాదము…
- 4 yatra brahmocyate citraṃ kaiścidvedāntavādibhiḥ | ekasya citratā kena … ఎచట కొందరు వేదాంతవాదులచేత బ్రహ్మము విచిత్రమని (వైవిధ్యభరితమని) చెప్పబడునో - (నిరవయవమని,…
- 5 tathāvidhā vibhinnāste sarvadā nijabhāvataḥ | vibhinnā eva te … (వారి మతమున) అట్టివి (ఆత్మలు లేక కార్యములు) సర్వదా తమ నిజస్వభావముచేత విభిన్నములు;
- 6 ghaṭādīnāṃ dvirūpatvaṃ na ghaṭādeḥ sadāsthiteḥ | nimittakalpanā kalpyā … (కుండకును మృత్పిండమునకును ఏకత్వము లేదనుట సరికాదు;
- 7 bhāvā bhaveyustatprāptā hyasmākaṃ sarvasatyatā | avidyāderayogaścettenaitadatiriktatā (మా మతమున) భావములన్నియు ఆ (ఏకతత్త్వమును) పొందును;
- 8 ye'nye vedāntavidvāṃsa ātmabrahmaiva viśvatām | yātyupādānarūpatvāttathānye bhrāntirūpatām ఇతర వేదాంతవిద్వాంసులు ఆత్మబ్రహ్మమే ఉపాదానకారణరూపమగుటవలన విశ్వరూపమును పొందునని…
- 9 viśvaṃ na satyarūpatvaṃ tathānye tvātmavādinaḥ | bhūtajīvaparātmatvaṃ ye … (వారు) విశ్వమునకు సత్యరూపత్వము లేదని (చెప్పుదురు);
- 10 yasyāṃ pratītau netyasya prasaro na pravartate | tadbrahmeti … 'ఏ ప్రతీతియందు (అనుభవమునందు) 'నేతి' (ఇది కాదు) అను నిషేధ ప్రసరము ఇక సాగదో, అదియే…
- 11 pratibimbatayā cānye ye vā sargamukhe svayam | brahmaiva … మరికొందరు (దానిని) ప్రతిబింబముగా (వివరింతురు);
- 12 ityāhurye'pi krīḍārthamevamātmā vyavasthitaḥ | ityūcurye'prabuddhatvaṃ paścādbrahma prabuddhyate ఆత్మ క్రీడార్థమే ఇట్లు (ఈ వైవిధ్యమునందు) వ్యవస్థితుడని కొందరు చెప్పుదురు;
- 13 dehe dehe pṛthaktve tu tathā bhedo bhavātmakaḥ | … ప్రతి దేహమునందును, వాటి పృథక్త్వమునందు (వేరువేరుతనమునందు), అట్లే భవాత్మకమైన (సంసారరూపమైన)…
- 14 avidyāṃ vettyavidyaiva badhnātyātmānameva vā | saiveti vādo yeṣāṃ … 'అవిద్యయే అవిద్యను ఎరుగును', లేక 'అది (అవిద్యయే) ఆత్మను తానే బంధించును' - ఇట్టి వాదము…
- 15 sarveṣāmapyavidyaiva kalpyā brahmaṇi saṃgatā | tathā bhāveṣvasatyatvamityavaśyamavasthitam వారందరికిని అవిద్యయే బ్రహ్మమునందు సంగతమైనదిగా కల్పింపవలసివచ్చును;
- 16 pāñcarātravidaścānye vadanti pariniṣṭhitam | brahmāsti vāsudevākhyaṃ sa eva … మరికొందరు పాంచరాత్రవేత్తలు వాసుదేవనామకమైన పరినిష్ఠిత (పరిపూర్ణ) బ్రహ్మము కలదనియు, అతడే…
- 17 vidyāvidye dvayaṃ cāsya sādhanaṃ samavasthitam | avidyayā jagatkuryādvidyayā … విద్య, అవిద్య అను ద్వయము అతనికి సాధనముగా వ్యవస్థితమైనది: అవిద్యచేత జగత్తును సృజించును,…
- 18 tābhyāṃ nacāsyoparāgaḥ prabuddhatvātprabhutvataḥ | tathānyeṣāṃ svātmanaiva vidyayā jagadātmatā ప్రబుద్ధత్వమువలనను, ప్రభుత్వమువలనను ఆ ద్వయముచేత అతనికి ఉపరాగము (కల్మషము) అంటదు;
- 19 na cāvidyā bādhikāsya yataḥ sādhanamasya sā | proktaṃ … అవిద్య అతనికి బాధకము (అడ్డంకి) కాదు;
- 20 gītāsu viśvarūpatvamata eva pradarśitam | dvayorapyanayoryuktiḥ pakṣayornopapadyate ఇందుచేతనే గీతలందు (భగవంతుని) విశ్వరూపత్వము ప్రదర్శింపబడినది.
- 21 avidyā vasturūpā cedvidyayā sākamekatā | avastu vā nahyasatyaṃ … అవిద్య వస్తురూపమైనచో, విద్యతో దానికి ఏకత (ఏకత్వము కలిగి, భేదము నశించును);
- 22 tathā jaghanyarūpāyāḥ sambandho'sya virudhyate | tathā jagatsamutpattau nimittāntarakalpanā అట్లే, జఘన్యరూపమైన (నీచరూపమైన అవిద్య) యొక్క సంబంధము అతనితో (బ్రహ్మముతో) విరుద్ధము;
- 23 avidyādernimittatve vedāntaiḥ sāmyamāgatam | pakṣe dvitīye tādrūpyaṃ jaḍatvādiha … అవిద్యాదులు నిమిత్తకారణమైనచో, (వారి వాదము ఇదివరకే ఖండింపబడిన) వేదాంతవాదులతో సామ్యమును…
- 24 karoti vidyāsaṃyogaṃ tarhyanyeśvarakalpanā | ārhatāstu jino devo jīvāḥ … (ఏదైన) విద్యాసంయోగమును చేయునేని, మరియొక ఈశ్వరకల్పన (అనంతముగా) చేయవలసివచ్చును.
- 25 pratidehaṃ na vibhavaḥ te prabuddhāstu tanmayāḥ | ityevamāhusteṣāmapyavidyāyogakalpanam (ఆత్మకు) ప్రతిదేహమునందును విభుత్వము (వ్యాపకత్వము) లేదనియు, అది ప్రతిదేహమునందు పరిమితమనియు;
- 26 svāvidyāprakṣayādarhandevo bhavati niścitam | yeṣāṃ devo nirākāraḥ śūnya … స్వావిద్యాప్రక్షయమువలన (తన అవిద్య నశించుటవలన) అర్హందేవుడు నిశ్చయముగా దేవుడగునని…
- 27 ye sāṃkhyā ātmasvātantryavādino ye'pyanīśvarāḥ | tatrāpyastyavivekākhyo malo bandhavimokṣatā ఆత్మస్వాతంత్ర్యవాదులును, ఈశ్వరమును నిరాకరించువారును అయిన సాంఖ్యులు - వారికిని…
- 28 pṛthaktvamīśvarasyāsti sarvātmabhyaḥ pṛthakkutaḥ | nyāyavaiśeṣikāṇāṃ tu bandhamokṣau pṛthaksthitī (వారికి) ఈశ్వరునికి సర్వాత్మలనుండి పృథక్త్వము (వేరుతనము) కలదు - కాని అట్టి పృథక్త్వము…
- 29 prakṛtyādīśvaratvena sarvadaiva tadātmatā | saṃvittiśūnyabrahmatvavādināṃ jaḍataiva sā (మాకు మాత్రము) ప్రకృత్యాదులపై (శివుని) ఈశ్వరత్వముచేత సర్వదా తదాత్మత్వము (అతడే ఆత్మయగుట)…
- 30 vadanti te hi sakalametannāradasaṃgrahāt | kālakāraṇikānāṃ tu nāmatā … వారు నారదసంగ్రహమును ఆధారముగా ఈ సకలమును చెప్పుదురు.
- 31 avyāptirantaḥkṛtyāderbhavetṣaḍdhāmavādinām | tatra citpakṣapātaścet prāpnuyāt satataṃ grahaḥ షడ్ధామవాదులకు (షట్ స్థానములను చెప్పువారికి) అంతఃకృత్యాదుల (అంతరంగ వ్యాపారాదుల వివరణలో)…
- 32 svargamuktivādināṃ tu bandhamokṣau vyavasthitau | ye bāhyavādino bauddhāste … స్వర్గమే ముక్తియని చెప్పువారికి బంధమోక్షములు (వేరువేరు అవస్థలుగా) వ్యవస్థితములు.
- 33 vijñānavādināṃ jñānaṃ satyaṃ pratyetyasatyatām | bahiḥ kathaṃ nahyasatyaṃ … విజ్ఞానవాదులకు జ్ఞానము సత్యము, (అయినను) అది అసత్యమును (బాహ్యమును) గ్రహించును - బాహ్యముగా…
- 34 kāmināṃ kathametacceduktā prāgasya satyatā | jñānasya karaṇatvena kartrapekṣā … కామినులవలె 'ఇది (అసత్యగ్రహణము) ఎట్లు (సంభవము)?
- 35 kartṛtve jñaptimātratve ākāṃkṣā karaṇe bhavet | dvirūpatve viruddhatvasaṃkramatvaṃ … జ్ఞానము కర్తయైనను, లేక జ్ఞప్తిమాత్రమైనను, కరణముపై ఆకాంక్ష (అవసరము) కలుగును;
- 36 akramatve'smanmatatvaṃ tadaikyaṃ pariniṣṭhayā | nacāpi kṣaṇabhaṃgitve yuktā vaināśikī … అక్రమత్వమున (క్రమములేక గ్రాహ్యగ్రాహకములు గ్రహింపబడినచో) అది మా మతమే అగును - వాటి ఏకత్వము…
- 37 ahaṃ vedmi sa māṃ vetti na kartṛkaraṇāditā | … 'నేను ఎరుగుదును', 'అతడు నన్ను ఎరుగును' - (ఇచట) కర్త-కరణాదుల (వాస్తవ) భేదము లేదు;
- 38 vibhāgakālagrahaṇakālayorbhinnakālatā | vinaṣṭatvāt phalaṃ kasya kramātkarmaphale yataḥ విభాగకాలమునకును (వేరుపరచు క్షణమునకును) గ్రహణకాలమునకును (పట్టు క్షణమునకును) భిన్నకాలత…
- 39 bhedavāniti lakṣyatve dṛṣṭānto'sti na tādṛśaḥ | grāhyagrāhakasaṃvitterbhedavāniva lakṣyate జ్ఞానము 'భేదవంతము' అని లక్షింపబడినచో, అట్టి దృష్టాంతము (ఉదాహరణము) లేదు;
- 40 naca śuddhasya bāhyārthābhāsatā cedavidyayā | vāsanārūpayā śuddhe nāśuddhā … శుద్ధమైన (జ్ఞానము) బాహ్యార్థముగా ప్రకాశించుట (అంగీకరింపరాదు);
- 41 netrādivyāpṛteḥ pūrvaṃ ghaṭaṃ paśyāmi tādṛśī | jāyate prathamaivecchā … నేత్రాదుల వ్యాపృతికి (కన్ను మొదలగువాని ప్రవృత్తికి) పూర్వమే 'ఘటమును చూచెదను' అను…
- 42 jñānātpūrvamicchājāte jñātṛkalpanamujjvalam | na ghaṭo nirviśeṣo'sti grahe yajjñātṛśuddhatā జ్ఞానమునకు పూర్వము ఇచ్ఛ జనించినపుడు, జ్ఞాతృకల్పనము (తెలియువాని భావన) ఉజ్జ్వలముగా…
- 43 utpattikāle svātmānaṃ kimādau vetti vā bahiḥ | pratibhāsasya … ఉత్పత్తికాలమునందు (జ్ఞానము) మొదట తన స్వాత్మను ఎరుగునా, లేక బాహ్యమునా?
- 44 krameṇa vā paricchede kṣaṇāntaramavasthitiḥ | dṛṣṭvā tāṃ saṃparicchede … లేక పరిచ్ఛేదము (నిర్ణయము) క్రమముగా జరిగినచో, మరియొక క్షణములోనికి అవస్థితి (నిలుచుట)…
- 45 utpadyamāne vijñāne nārthaniṣpannatā matā | nacārthajāte'vastutvaṃ nāvastugrahaṇādaraḥ విజ్ఞానము ఉత్పద్యమానమగుచుండగా (పుట్టుచుండగా) అర్థనిష్పన్నత (విషయపు సిద్ధి) ఇంకను లేదని…
- 46 prakāśamaprakāśaṃ vā jñānaṃ tasya prakāśate | vidyārūpādanāśitvaṃ nahi … ప్రకాశమైనదానిని గాని, అప్రకాశమైనదానిని గాని (గ్రహించునప్పుడు) జ్ఞానము తనకుతానే…
- 47 atha dīpaprakāśatve na nityatvaṃ na kartṛtā | kartṛtā … ఇక దీపప్రకాశమునందు నిత్యత్వము గాని, కర్తృత్వము గాని లేదని (అభ్యంతరించినచో) - అచట (చూచు)…
- 48 prakāśatātmanyacale saca prokto'pyanaśvaraḥ | jñānasya karaṇatvena bhaveccedanavasthitiḥ ప్రకాశత అచలమైన (కదలని) ఆత్మయందు ఉండును;
- 49 dīpacakṣuḥ kramaphaladarśanāttadabādhakam | bhāve kathaṃ vināśitvaṃ syādvinā kāraṇāntaram దీపమును, చక్షువును (జ్ఞానమును కలిగించును);
- 50 atha naśvararūpatvāttadrūpasyodbhavaḥ katham | udbhavo naśvaratvaṃ ca dvau … ఇక నశ్వరరూపమగుటవలన (వస్తువు నశించుననినచో) - ఆ నశ్వరరూపమే ఎట్లు ఉద్భవించును (పుట్టును)?
- 51 naca naśyadavasthāyāṃ svākāryaṃ tasya yujyate | kṛtvā kāryaṃ … నశించు అవస్థయందు దానికి స్వకార్యము (తన కార్యమును ఉత్పన్నము చేయుట) యుక్తము కాదు;
- 52 kurvadvā cārthakāryatvaṃ kuto naśvararūpatā | kāraṇāntarajanyatve kāraṇāntarasaṃgatā లేక అర్థకార్యత్వమును (ఫలప్రద కార్యమును) చేయుచుండగా నశ్వరత ఎచటనుండి (కలుగును)?
- 53 bhāvasya bhāvajanane yuktatvaṃ na kṣaṇasthiteḥ | na ghaṭādghaṭasambhūtiḥ … (క్షణికవాదమున) క్షణస్థితిచేత భావము భావమును జనింపజేయుట (వస్తువు వస్తువును పుట్టించుట)…
- 54 naṣṭasya samavāyitvamanaṣṭasya ghaṭasya vā | naṣṭasya tadakartṛtvamanaṣṭasya svarūpitā సమవాయము నశించిన (కుండకా), లేక నశింపని కుండకా (చెందును)?
- 55 yatsattatkṣaṇikatve'pi sattvamapyakṣagocaraṃ | sādṛśyādbhrāntamakṣaṃ cedaduṣṭaṃ prāggrahe yathā 'ఏది సత్తో అది క్షణికము' అని (వారు వాదింతురు);
- 56 dṛṣṭānte'pi hi sādṛśye pratyakṣeṇa kṣaṇagrahaḥ | dīpajvālāsamūheṣu kampanaṃ … సాదృశ్యమునకు చూపిన దృష్టాంతమునందును (దీపజ్వాలయందును) ప్రత్యక్షముచేత (భిన్న) క్షణముల…
- 57 nāpi kramayaugapadyavikalpāḥ sahakāriṇām | sannidhau kṛtaśaktitvādanekeṣāṃ tathāsthiteḥ సహకారుల (సహాయకారణముల) క్రమ-యౌగపద్య వికల్పములును (వరుసగానో, ఏకకాలముననో అను భేదములును మాకు)…
- 58 bhāvānāṃ citraśaktīnāmabhedo hemabhedavat | vailakṣaṇyamapūrvatvaṃ bāhyābhāsakriyodgamāt చిత్రశక్తులు గల (నానావిధ సామర్థ్యములు గల) భావములకు అభేదము కలదు, (వేరువేరు ఆకారముల)…
- 59 arthakriyāsamarthatve vastutā śuktikādike | tatra sthitāvastutā cennoktatvādeṣu vastutā అర్థక్రియాసామర్థ్యమునందు (ఫలప్రద వ్యాపార సామర్థ్యమునందు) వస్తుత (వాస్తవికత) ఉన్నది (అని…
- 60 ghaṭo naśyatyātmaneti kiṃcitkurvan kimātmanā | naśyatyātmanyakurvan vā tadevaṃ … 'ఘటము తనంతటతానే నశించును' అని (అందురు).
- 61 kurvan vā kiṃ tadā kurvan na bhāvaṃ tadghaṭādikāt … ఏదైన చేయుచు (నశించునేని) - అప్పుడు ఏమి చేయుచు?
- 62 anyatve'nyasamutpattau ghaṭasyāyātamatra kim | ātmanā parato vāpi vināśe'trāpi … అన్యత్వమున (నాశము భిన్నమైనచో) - మరియొకదాని ఉత్పత్తియందు, (నిలిచిన) ఘటమునకు ఇచట ఏమి…
- 63 vikalpā athavā naśyedasāvetāvadeva sat | tatrāpi kiṃcitkurvankiṃ sa … లేక (ఆ) వికల్పములనే (నాశమునకే వర్తింపజేయుడు): ఈ నాశమును, తాను ఇంత ఒక సత్తు అగుటవలన, (మరల)…
- 64 vikalpāḥ punarāyānti nacābhāvakriyāṃ prati | ghaṭa eva karaṇatve … ఆ వికల్పములే మరల వచ్చును;
- 65 darśanaṃ yadyabhāvasya tucchasya karaṇaṃ katham | bahubhistarhi tucchaṃ … (అట్టి) అభావమునకు దర్శనము (చూపు) ఉన్నచో - తుచ్ఛమైన (శూన్యమైన) దానికి కరణము (చేయుట) ఎట్లు?
- 66 nāśaṃ ghaṭasya janayettatsambandhitayā sthitam | mṛtpiṇḍasya ghaṭotpattau sati … (సామగ్రి) ఘటపు నాశమును జనింపజేయునని (అన్నచో) - అది దానితో సంబంధిత్వమువలన మాత్రమే నిలుచును;
- 67 rūpe hetvantarāpekṣā yatra tatra tathā kṛtā | ghaṭasya … (నవీన) రూపమునందు ఎచట హేత్వంతరాపేక్ష (మరియొక కారణముపై ఆధారము) కల్పింపబడునో, అది…
- 68 kiṃ vā nāśyaṃ na mṛtpiṇḍaṃ ghaṭasya janakaṃ bhavet … లేక ఘటోత్పత్తియందు నాశ్యమైనదిగా (నశింపదగినదిగా చెప్పబడు) మృత్పిండమే ఘటపు జనకము కాజాలదా?
- 69 vināśe kāraṇānāṃ hi vināśaḥ kāraṇātmanā | svayaṃ vinaśyenmṛtpiṇḍa … కార్యపు వినాశమునందు, ఆ వినాశము కారణముల కారణాత్మస్వభావముపై (ఆధారపడి ఉండును);
- 70 kiṃ vidhāya ghaṭaṃ no vā sa mṛtpiṇḍo'bhidhīyatām | … చెప్పుడు: ఆ మృత్పిండము ఘటమును చేసిన పిమ్మట (నశించునా), లేక కాదా?
- 71 kuto ghaṭasya jananākāranāmāvadhāraṇam | yāvatā prāgdaśānaṣṭā na pravṛttirathānyathā ఘటపు జనన-ఆకార-నామముల అవధారణము (నిర్ధారణము) ఎచటనుండి (కలుగును) - పూర్వదశ (మట్టి అవస్థ ఘటము…
- 72 virodhe daṇḍaghaṭayordṛṣṭānto'sti na te kvacit | tejasā tamaso … దండమునకును (కఱ్ఱకును) ఘటమునకును విరోధము (మీరు కల్పించునది) - అట్టిదానికి మీకు ఎచటను…
- 73 akāryatvādvināśasya pratibandho nacāpi te | sthirasya pratibandhyatvāt kṣaṇikasya … మీకు వినాశము కార్యము కానందున (కారణముచే ఉత్పన్నము కానందున), దానికి ప్రతిబంధము (కారణముచే…
- 74 kapālādikajanyatvamabhāvastasya saṃgatā | satyasya kāraṇāpekṣā ghaṭādijanane yathā (మా మతముననే) అభావము (ఘటనాశము) కపాలాదులచేత (పెంకులు మొదలగువానిచేత) జన్యమగుట సంగతమగును;
- 75 naśvarānaśvaratve'pi svabhāve pravikalpanāḥ | atra naiva pravartante hetusannidhinaśvarāḥ (వస్తువు) స్వభావమున నశ్వరమా అనశ్వరమా అను (ప్రవర్ధమాన) వికల్పములు ఇచట (కారణసన్నిధానమునందే…
- 76 svabhāvatvātsthitaṃ tasmādekaṃ tattvaṃ tathāsthiteḥ | bhedena vāpyabhedena yadi … కావున ఇది వాటి స్వభావమగుటవలన ఏకతత్త్వము స్థితమైనది, అది అట్లు నిలుచుటవలన - అది (జగత్తును)…
- 77 sāmānyābhāvatastarhi bhavato nānumānatā | sā bhaviṣyatyapohena so'pi kenopapadyate (నిజ)సామాన్యము లేకపోవుటవలన మీకు (బౌద్ధులకు) అనుమానత (అనుమానప్రమాణము) ఉండజాలదు.
- 78 ghaṭamānayaśabdasya pratiṣedhena vācyatā | aghaṭāderapohena kiṃ ghaṭaṃ pratipadyase 'ఘటమును తెమ్ము' అను శబ్దపు వాచ్యత్వము (అర్థబోధకత్వము) ప్రతిషేధముచేత (నిషేధముచేత) కలుగునా?
- 79 śūnyatāṃ vā śūnyatāyāṃ vyarthatā śabdagocare | yugapadvā ghaṭādyarthā … లేక (శబ్దము) శూన్యతను (వెల్లడించునా)?
- 80 nivṛtte vācyasambandhe pradveṣo vidhigaḥ param | aghaṭatvaṃ na … వాచ్యసంబంధము (సకారాత్మక అర్థసంబంధము) నివృత్తమైనను (తొలగినను), (మీ) ప్రద్వేషము (విధికి -…
- 81 tasyāpyavasturūpatve na kiṃcitkathitaṃ bhavet | etāvān vācyasambandho yadantaḥsphuraṇātmatā అది (వ్యావర్త్యమైనది) కూడ అవస్తురూపమైనచో, (శబ్దముచేత) ఏమియు చెప్పబడినట్లు కాదు.
- 82 upalabdhiḥ punarjñeyā pramāṇāntaragocarā | dhūmātsambandhato vahneḥ parokṣe sphuraṇaṃ … మరియు ఉపలబ్ధి (గ్రహణము) ప్రత్యక్షము గాక ఇతర ప్రమాణాంతరముల (అనుమానాది) గోచరమైనదిగా కూడ…
- 83 apratyakṣo'kṣasambandho dūrasthaḥ śaktirūhyate | tasmānna jñānaśūnyatvaṃ na śūnyaṃ … (వస్తువునకు) ఇంద్రియముతో సంబంధము అప్రత్యక్షమైనను, దూరస్థమైనను, (దాని) శక్తి ఊహింపబడును;
- 84 śūnyasya bodhābhāvatvāt kaḥ kenātra vibodhyate | nahi śūnyasya … శూన్యమునకు బోధాభావము (అవగాహన లేమి) ఉండుటవలన - ఇచట ఎవడు ఎవనిచేత విబోధింపబడును…
- 85 śūnyatve sati yujyeta pramāṇaṃ vopapadyate | saṃvṛtyaiva saṃvṛtirhi … శూన్యత్వము ఉన్నచో, ప్రమాణము యుక్తమగునా, ఉపపన్నమగునా?
- 86 śūnyatve sati tasyāḥ syāttasmādbauddhamayuktimat | anyatra yujyate'pohaḥ śabdārthānāmasaṃgamāt శూన్యత్వము ఉన్నచో, దానికి (సంవృతికి) అసంగతి ప్రాప్తించును;
- 87 sarvasya sarvabhāvatvādihāsau nopapadyate | carmopamaścedityādi yadbauddhaiḥ samudāhṛtam (అయినను అంత్యతః) సర్వము సర్వభావమగుటవలన ఈ (అపోహము) ఇచట (మాకును అంత్యమున) ఉపపన్నము కాదు.
- 88 sarvatra sarvasaṃvittestatsarvaṃ vinivāritam | vikalpā ye'pi cārvākairuktāste'pi na … సర్వత్ర సర్వసంవిత్తి (అన్నిటియందు అన్నిటి జ్ఞానము) ఉండుటవలన ఆ (బౌద్ధయుక్తి) యావత్తును…
- 89 sarvatra sārabhūtatvātsarvatraivājaḍatvataḥ | sarvabhāvasvabhāvatvādabhāvasyāpi bhāvataḥ (ఇది) సర్వత్ర సారభూతమగుటవలనను (చైతన్యమే సర్వత్ర సారమగుటవలనను), సర్వత్ర అజడత్వమువలనను,…
- 90 ghaṭātmakakaṭātmādeḥ padārthapadayogataḥ | abhāvasya kapālādirūpatvādvastutā sthitā ఘటాత్మక-కటాత్మాదులకు (కుండలేమి, చాపలేమి మొదలగువానికి) 'పదార్థము' అను పదముతో సంబంధమువలనను,…
- 91 abhāvasyāpi vastutve na vināśo'sti kasyacit | abhāvasyapi karaṇe … అభావమునకును వస్తుత్వము ఉన్నచో, దేనికిని (శుద్ధ) వినాశము లేదు;
- 92 kuṇḍalādiṣu bhāveṣu sarvathaiva suvarṇatā | vyāpterakhaṇḍitaivāste śivatā sarvagāminī కుండలాది (చెవికమ్మలు మొదలగు) భావములందు సర్వథా (అదే) సువర్ణత (బంగారుతనము నిలుచును);
- 93 sarvajñānātirekatve sthite vakṣyasi kiṃ svake | darśane yatra … (అభ్యంతరము:) సర్వమునకు జ్ఞానమునుండి అతిరేకము (వేరుతనము) లేదని స్థాపితమైనపుడు, నీ స్వంత…
- 94 malitvamātmanāṃ proktaṃ sarvabhāveṣu bheditā | satyamuktamārurukṣostatkramapratipattaye (సమాధానము:) ఆత్మలకు మలిత్వము (కల్మషసహితత్వము) చెప్పబడినది, సర్వభావములందు భేదితయు…
- 95 anyathā hyekarūpatve vicikitsā pravartate | vinā bodhaṃ prāthamike … ఏలయన అన్యథా (వేరుగా), కేవలము ఏకరూపమునే (గ్రాడిత ఉపదేశము లేక) చెప్పినచో, ప్రాథమికునికి…
- 96 bandhamokṣādyabhāvena nirmalo'tra karoti kim | naca vā pratyayaṃ … బంధ-మోక్షాదుల అభావముచేత (ఆత్మ) నిర్మలమని (చెప్పినచో), అతడు ఇచట (ఏ మార్గమును లేక) ఏమి…
- 97 tadarthamuktamīśena na parārthavivakṣayā | anekeṣāmaṇūnāṃ ca kathamekatra saṃsthitiḥ ఆ ప్రయోజనము కొరకే ఈశ్వరునిచేత అట్లు చెప్పబడినది, (నిజముగా) వేరొక మతమును ఉపదేశించు…
- 98 amūrtatvādyadi bhavedamūrtatve'pi vastutā | vastutve saṃskārotyeva nānāsattānuyogataḥ అమూర్తత్వమువలన (వాటి సహావస్థానము సంభవమని అన్నచో) - అమూర్తమునందును వస్తుత ఉన్నది;
- 99 vyāpyaḥ sa deśa ekena vyāpyate'pyaparaiḥ katham | paraspareṇa … ఆ దేశము వ్యాప్యమై (వ్యాపింపదగినదై) ఒకదానిచేత వ్యాపింపబడినపుడు, ఇతరులచేత ఎట్లు…
- 100 vartate yadi tatrānyo na vyāpto'sau purāparaiḥ | ākāśabuddhicittādeḥ … అచట మరియొకటి ఉండునేని, ఈ (దేశము) ముందుగా ఇతరులచేత వ్యాప్తము కాదు (- కావున వాస్తవవాదపు…
- 101 doṣo'yaṃ bhavatāmeva naivamasmāsu tādṛśaḥ | sarvasya sarvadeheṣu vyāpakatvavyavasthiteḥ ఈ దోషము మీది మాత్రమే;
- 102 sarveṣāṃ sarvadehasthā saṃvitkena nivāryate | karmaṇāmānurūpyāccet saṃvidbādhā na … సర్వదేహములందు నిలిచిన సర్వుల (ఆత్మల) సంవిత్తి (జ్ఞానము) దేనిచేత నివారింపబడును?
- 103 akarmahetuke'pyasti yogino'nyaśarīrake | na śavatvaṃ śarīre syādanyātmasphuraṇasthiteḥ కర్మహేతుకము కానిచోటను సంవిత్తి కలదు - యోగి అన్యశరీరమునందు (ప్రవేశించినపుడువలె);
- 104 tatra karma nimittaṃ cedyogenāpyatra saṃkramaḥ | ekabodho bodhaśatairabhibhūto … అచట కర్మ నిమిత్తమని (అన్నచో) - ఇచటను (యోగి ప్రవేశము) యోగశక్తిచేతనే (కర్మచేత కాదు);
- 105 tadbādhe na paravyāptirna vāvyāptestadātmatā | mokṣe'pi śivabāhulyānnānānāyakatā bhavet ఆ (ఏకబోధము) బాధితమైనచో పరవ్యాప్తి (వేరొకదానిచే వ్యాపనము) లేదు;
- 106 tasyādhikamaheśitve mokṣe nyūnādhike sthitiḥ | bahūnāṃ nāyakatve'pi nāyakatvaṃ … వారిలో ఒకనికి అధిక మహేశ్వరత్వము ఉన్నచో, మోక్షమునందు న్యూనాధికస్థితి (తక్కువ-ఎక్కువ అవస్థ)…
- 107 tathā pañcavidhekṛtye nānātvādakriyā bhavet | yānanyasadṛśī bhūmiḥ sā … అట్లే పంచవిధ కృత్యమునందు (సృష్టి-స్థితి-సంహార-తిరోధాన-అనుగ్రహములందు) నానాత్వమువలన (పెక్కు…
- 108 yā punaḥ sarvasadṛśī sānusāryā kimucyate | sarvajñatvena sarveṣāmekakāryānuvartanāt ఇక ఏ (భూమి) సర్వసదృశియో (అన్నిటితో సమానమో, ముక్తులందరు పరస్పరానుకూలమో) - అది అనుసారి…
- 109 saṃsārasyānupālyatvāddveṣādimalahānitaḥ | athavā svātmavibhavaparamānandatṛptitaḥ (ముక్తులు జగత్తును నిలుపుటకు ప్రవర్తింపరు;
- 110 tanniṣṭhatvāt pañcavidhakṛtyasyonmukhataiva no | bhavenmuktātmabhe'pi sā tvanādau śive … ఆ (ఆనందమునందు) నిష్ఠులగుటవలన (ముక్తులకు) పంచవిధ కృత్యమునందు ఉన్ముఖత (అభిముఖత) యే కలుగదు,…
- 111 anuvṛttiḥ kimādhikyādrāgād vā tarhi dūṣaṇam | anādiśivatattvasya svāmodaṃ … (అభ్యంతరము:) ఈ (శివుని) అనువృత్తి (అనుసరణ) ఆధిక్యమువలననా, రాగమువలననా?
- 112 tadapyasti kartṛtā cetteṣāṃ tattādṛśaṃ na kim | atha … ఆ (కర్తృత్వము) కూడ ఉన్నదనినచో - వారికి (ముక్తులకు) అట్టి కర్తృత్వము (అట్లే నిరాయాసముగా)…
- 113 nijaṃ tasya na hīyeta tadvat paramakāraṇe | yadi … ఆతని నిజమైనది (రాజస్వభావము పరిపాలనచేత) తరుగదు;
- 114 tathā tasya yathānyeṣāṃ yathānyeṣāṃ tathāsya tu | tasmādanekātmatayā … (బహుత్వవాదమున) ఆతనికి ఏది ఉండునో అది ఇతరులకును, ఇతరులకు ఏది ఉండునో అది ఆతనికిని…
- 115 tasmādekaśivatve'tra sthite naikasya bandhatā | mokṣatā copapadyeta nirmalaṃ … కావున ఇచట ఏకశివత్వము స్థితమైనపుడు, ఏకుడైన (శివునికి) బంధత్వము, మోక్షత్వము ఉపపన్నము కాదు;
- 116 rūpadvayaṃ yuktimatsyājjanmāderyugapanna ca | sambhavaḥ syāttathārūpaśivatvādanyadarśane రూపద్వయము (నిర్మల-సమల రూపములు) యుక్తియుక్తము ఏకకాలమున కాగలదా?
- 117 dūṣaṇaṃ saṃprasajyeta na tatheha kadācana | ekatve bandhatādyasti … (అన్యదర్శనమునందు) దూషణము ప్రసక్తమగును;
- 118 ekasyaivātmano yadvadaṅgabhedo vicitratā | yugapadbandhapīḍādistadvannānāśarīratā ఒకే ఆత్మకు అంగభేదము (అవయవముల వేరుతనము), వైచిత్ర్యము, ఏకకాలమున (వేరువేరు అంగములందు)…
- 119 sthite'pi vāra nānātve kaivalye na viśeṣatā | eko'pi … లేక నానాత్వము అంగీకరించినను, కైవల్యమునందు (మోక్షమునందు) (వాస్తవ) విశేషత (భేదము) లేదు;
- 120 sarvajñatvādirūpeṇa sarva eva śivāḥ sthitāḥ | vyāpakāśca tathā … సర్వజ్ఞత్వాది రూపముచేత అందరును శివులుగానే నిలిచియున్నారు;
- 121 etasyāmapyavasthāyāṃ nāmabhedo na vidyate | hataṃ kenaikarūpatvaṃ sāmānye'pi … ఈ (ముక్త) అవస్థయందును నామభేదము కనబడదు;
- 122 śivatve na viśeṣo'sti śāvaleyādivadyathā | tāsu vyaktiṣu rūpādisaṃniveśādibhedataḥ శివత్వమునందు (వాస్తవ) విశేషము (భేదము) లేదు - శావలేయాది (చిత్రవర్ణ గోవులు మొదలగు) వాటివలె:…
- 123 vailakṣaṇyaṃ gavādīnāṃ na tathehāsti kiṃcana | mukteṣu nirviśeṣatvāt … గోవులు మొదలగువాటికి (ఉండు) అట్టి వైలక్షణ్యము ఇచట ఏమాత్రమును లేదు;
- 124 yugapatsarvakāryādvā saṃmatatvādamatsarāt | tāvatā viśvasampatteḥ sarvajñatvādacitratā లేక - (వారు) యుగపత్గా (ఏకకాలమున) సర్వకార్యమును (చేయుటవలనను), సమ్మతత్వమువలనను (పరస్పర…
- 125 nānātmabhāve śaive vā śaive vābhedavādini | sarvasya sarvarūpatvaṃ … నానాత్మభావమును (అనేక ఆత్మలను) చెప్పు శైవమతమునందైనను, లేక అభేదమును బోధించు శైవమతమునందైనను…
- 126 anantaśaktiyogitvādaluptatvāt svaśaktiṣu | sthitaṃ śivatvaṃ sarvatra viśeṣācchaivavādinām అనంతశక్తియోగిత్వమువలనను (అపరిమిత శక్తులతో కూడియుండుటవలనను), తన శక్తులందు అలుప్తత్వమువలనను…