शिवदृष्टि
Śivadṛṣṭi
- 1 atha śakteḥ śaktimato na bhedo dravyakarmavat | sthāpito … এতিয়া, শক্তি আৰু শক্তিমন্তৰ মাজত কোনো ভেদ নাই, যেনেকৈ দ্ৰব্য আৰু তাৰ কৰ্মৰ (মাজত নাই);
- 2 evaṃ tathā śaktimataḥ śaktasya samavasthitā | jagadvicitratā śaive … ঠিক সেইদৰে, জগতৰ বৈচিত্ৰ্য, (যিটো) শক্ত শক্তিমন্তৰ (সম্পদ), শৈৱ (মতত) সুপ্ৰতিষ্ঠিত,…
- 3 yathā prakalpitā citrā citrabrahmādivāditā | nānātmavāditāṃ yāvattatsarvaṃ pravicāryatām যেনেকৈ বৈচিত্ৰ্যময় ব্ৰহ্ম আদিৰ বিচিত্ৰ মত প্ৰকল্পিত হৈছে — আৰু (এনেদৰে) নানা-আত্মৰ…
- 4 yatra brahmocyate citraṃ kaiścidvedāntavādibhiḥ | ekasya citratā kena … য’ত কিছুমান বেদান্তবাদীয়ে ব্ৰহ্মক বিচিত্ৰ বুলি কয় — তেন্তে এক ব্ৰহ্মৰ বৈচিত্ৰ্য কি…
- 5 tathāvidhā vibhinnāste sarvadā nijabhāvataḥ | vibhinnā eva te … (সিহঁতৰ মতে এনে আত্মা বা কাৰ্যবোৰ) নিজ স্বভাৱৰ পৰা সদায় বিভিন্ন;
- 6 ghaṭādīnāṃ dvirūpatvaṃ na ghaṭādeḥ sadāsthiteḥ | nimittakalpanā kalpyā … (সিহঁতে) ঘট আদিৰ দ্বিৰূপত্ব (আৰোপ কৰিব নোৱাৰে), কিয়নো ঘট আদি সদায় (এক হৈ) অৱস্থিত;
- 7 bhāvā bhaveyustatprāptā hyasmākaṃ sarvasatyatā | avidyāderayogaścettenaitadatiriktatā (আমাৰ মতে) ভাৱবোৰ (সকলো) সেই (এক সত্য)ত প্ৰাপ্ত হ’ব — আমাৰ বাবে সকলোৰে সত্যতা আছে;
- 8 ye'nye vedāntavidvāṃsa ātmabrahmaiva viśvatām | yātyupādānarūpatvāttathānye bhrāntirūpatām আন যিসকল বেদান্তজ্ঞে (ভাবে যে) আত্ম-ব্ৰহ্মই বিশ্ব হৈ পৰে, উপাদান-কাৰণ হোৱাৰ কাৰণে;
- 9 viśvaṃ na satyarūpatvaṃ tathānye tvātmavādinaḥ | bhūtajīvaparātmatvaṃ ye … (সিহঁতে কয়) বিশ্বৰ কোনো সত্যৰূপ নাই;
- 10 yasyāṃ pratītau netyasya prasaro na pravartate | tadbrahmeti … ‘যি প্ৰতীতিত ‘নেতি’ (নিষেধ)ৰ প্ৰসৰ আৰু আগ নবাঢ়ে — সেইটোৱেই ব্ৰহ্ম’: এনেকৈ কিছুমানে কয়;
- 11 pratibimbatayā cānye ye vā sargamukhe svayam | brahmaiva … আৰু আন কিছুমানে (ইয়াক) প্ৰতিবিম্বৰ পথেৰে (ব্যাখ্যা কৰে);
- 12 ityāhurye'pi krīḍārthamevamātmā vyavasthitaḥ | ityūcurye'prabuddhatvaṃ paścādbrahma prabuddhyate এনেদৰে সেইসকলে কয় (যে) আত্মা এই (বৈচিত্ৰ্যত) ক্ৰীড়াৰ বাবে অৱস্থিত;
- 13 dehe dehe pṛthaktve tu tathā bhedo bhavātmakaḥ | … কিন্তু প্ৰতিটো দেহত, সিহঁতৰ পৃথকত্বত, সেইদৰে এক ভেদ আছে যিটো ভৱ (সংসাৰ)স্বৰূপ;
- 14 avidyāṃ vettyavidyaiva badhnātyātmānameva vā | saiveti vādo yeṣāṃ … ‘অবিদ্যাই অবিদ্যাক জানে’, অথবা ‘সিয়েই (অবিদ্যাই) আত্মাকে বান্ধে’ — এনে আৰু কিছুমান…
- 15 sarveṣāmapyavidyaiva kalpyā brahmaṇi saṃgatā | tathā bhāveṣvasatyatvamityavaśyamavasthitam সিহঁত সকলোৰে বাবে অবিদ্যাকেই ব্ৰহ্মত সংযুক্তৰূপে কল্পনা কৰিব লাগিব;
- 16 pāñcarātravidaścānye vadanti pariniṣṭhitam | brahmāsti vāsudevākhyaṃ sa eva … আৰু আন কিছুমান, পাঞ্চৰাত্ৰৰ জ্ঞাতাসকলে কয় (যে) এক পৰিনিষ্ঠিত (সিদ্ধ) ব্ৰহ্ম আছে, বাসুদেৱ…
- 17 vidyāvidye dvayaṃ cāsya sādhanaṃ samavasthitam | avidyayā jagatkuryādvidyayā … আৰু বিদ্যা-অবিদ্যা এই যুগল তেওঁৰ সাধনৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত: অবিদ্যাৰে তেওঁ জগত নিৰ্মাণ কৰে, আৰু…
- 18 tābhyāṃ nacāsyoparāgaḥ prabuddhatvātprabhutvataḥ | tathānyeṣāṃ svātmanaiva vidyayā jagadātmatā আৰু সেই দুটাৰ দ্বাৰা তেওঁৰ কোনো উপৰাগ (কলংক) নহয়, প্ৰবুদ্ধ আৰু প্ৰভু হোৱাৰ কাৰণে;
- 19 na cāvidyā bādhikāsya yataḥ sādhanamasya sā | proktaṃ … আৰু অবিদ্যা তেওঁৰ বাবে বাধক নহয়, কিয়নো সি তেওঁৰ সাধন — যেনেকৈ ‘ভগৱানৰ বীৰ্যৰ দ্বাৰা’…
- 20 gītāsu viśvarūpatvamata eva pradarśitam | dvayorapyanayoryuktiḥ pakṣayornopapadyate আৰু এই কাৰণতেই, গীতাত, (ভগৱানৰ) বিশ্বৰূপ প্ৰদৰ্শিত হৈছে। (তথাপি) এই দুয়োটা পক্ষৰ…
- 21 avidyā vasturūpā cedvidyayā sākamekatā | avastu vā nahyasatyaṃ … অবিদ্যা যদি বস্তুৰূপ হয়, তেন্তে বিদ্যাৰ সৈতে (তাৰ) একতা (হ’ব, ভেদ ভাঙি);
- 22 tathā jaghanyarūpāyāḥ sambandho'sya virudhyate | tathā jagatsamutpattau nimittāntarakalpanā সেইদৰে, জঘন্যৰূপৰ (অবিদ্যাৰ) সৈতে তেওঁৰ (ব্ৰহ্মৰ) সম্বন্ধ বিৰুদ্ধ;
- 23 avidyādernimittatve vedāntaiḥ sāmyamāgatam | pakṣe dvitīye tādrūpyaṃ jaḍatvādiha … অবিদ্যা আদি যদি নিমিত্ত হয়, (তেন্তে সিহঁতৰ মত) বেদান্ত (বাদী যাক ইতিমধ্যে খণ্ডন কৰা…
- 24 karoti vidyāsaṃyogaṃ tarhyanyeśvarakalpanā | ārhatāstu jino devo jīvāḥ … (যদি কিবাই) বিদ্যাৰ সৈতে সংযোগ কৰে, তেন্তে আন এক ঈশ্বৰৰ কল্পনা (লাগিব, এনেদৰে অসীম)।…
- 25 pratidehaṃ na vibhavaḥ te prabuddhāstu tanmayāḥ | ityevamāhusteṣāmapyavidyāyogakalpanam (সিহঁতে ধৰে) প্ৰতিটো দেহত (সীমিত জীৱৰ) কোনো বিভু-ত্ব নাই;
- 26 svāvidyāprakṣayādarhandevo bhavati niścitam | yeṣāṃ devo nirākāraḥ śūnya … (সিহঁতে ধৰে যে) নিজৰ অবিদ্যাৰ প্ৰক্ষয়ৰ পৰা অৰ্হত নিশ্চিতভাৱে দেৱতা হৈ পৰে;
- 27 ye sāṃkhyā ātmasvātantryavādino ye'pyanīśvarāḥ | tatrāpyastyavivekākhyo malo bandhavimokṣatā যিসকল সাংখ্য, আত্মাৰ স্বাতন্ত্ৰ্যবাদী আৰু যিসকল অনীশ্বৰ (ঈশ্বৰ অস্বীকাৰী) — তাতো অবিবেক…
- 28 pṛthaktvamīśvarasyāsti sarvātmabhyaḥ pṛthakkutaḥ | nyāyavaiśeṣikāṇāṃ tu bandhamokṣau pṛthaksthitī (সিহঁতৰ বাবে) ঈশ্বৰৰ সকলো আত্মাৰ পৰা এক পৃথকত্ব আছে — কিন্তু এনে পৃথকত্ব ক’ৰ পৰা (হ’ব)?
- 29 prakṛtyādīśvaratvena sarvadaiva tadātmatā | saṃvittiśūnyabrahmatvavādināṃ jaḍataiva sā (আমাৰ বাবে আনহাতে,) প্ৰকৃতি আদিৰ ওপৰত (শিৱৰ) ঈশ্বৰত্বৰ দ্বাৰা, সদায়েই (তেওঁক) আত্মাৰূপে…
- 30 vadanti te hi sakalametannāradasaṃgrahāt | kālakāraṇikānāṃ tu nāmatā … সিহঁতে সঁচাকৈয়ে এই সকলো নাৰদ-সংগ্ৰহৰ বলত কয়। কিন্তু কালক কাৰণ কৰাসকলৰ বাবে, (সিহঁতৰ…
- 31 avyāptirantaḥkṛtyāderbhavetṣaḍdhāmavādinām | tatra citpakṣapātaścet prāpnuyāt satataṃ grahaḥ ছয় ধাম (স্থান)-বাদীসকলৰ বাবে অন্তঃকৃতি (অন্তৰীণ ক্ৰিয়া) আদিৰ অব্যাপ্তি (এক ফাঁক) হ’ব;
- 32 svargamuktivādināṃ tu bandhamokṣau vyavasthitau | ye bāhyavādino bauddhāste … কিন্তু স্বৰ্গকে মুক্তি বুলি কোৱাসকলৰ বাবে, বন্ধ আৰু মোক্ষ (কেৱল পৃথক) অৱস্থাৰূপে থিয়…
- 33 vijñānavādināṃ jñānaṃ satyaṃ pratyetyasatyatām | bahiḥ kathaṃ nahyasatyaṃ … বিজ্ঞানবাদীসকলৰ বাবে জ্ঞান সত্য, (তথাপি) সি এক অসত্যতা (বাহ্যক) প্ৰত্যয় (গ্ৰহণ) কৰে —…
- 34 kāmināṃ kathametacceduktā prāgasya satyatā | jñānasya karaṇatvena kartrapekṣā … যদি (সোধা), কামীসকলৰ দৰে, ‘এইটো (অসত্যৰ গ্ৰহণ) কেনেকৈ (সম্ভৱ)?
- 35 kartṛtve jñaptimātratve ākāṃkṣā karaṇe bhavet | dvirūpatve viruddhatvasaṃkramatvaṃ … (জ্ঞানক) কৰ্তা (ধৰিলে), (নাইবা) জ্ঞপ্তিমাত্ৰ (ধৰিলে), কৰণৰ এক আকাংক্ষা হ’ব;
- 36 akramatve'smanmatatvaṃ tadaikyaṃ pariniṣṭhayā | nacāpi kṣaṇabhaṃgitve yuktā vaināśikī … যদি (জ্ঞাতা আৰু জ্ঞেয়) ক্ৰম অবিহনে (গৃহীত হয়), তেন্তে সেয়া আমাৰ নিজৰ মততেই পৰিণত হয় —…
- 37 ahaṃ vedmi sa māṃ vetti na kartṛkaraṇāditā | … ‘মই জানোঁ’, ‘তেওঁ মোক জানে’ — (ইয়াত) কৰ্তা, কৰণ আদিৰ (প্ৰকৃত) ভেদ নাই;
- 38 vibhāgakālagrahaṇakālayorbhinnakālatā | vinaṣṭatvāt phalaṃ kasya kramātkarmaphale yataḥ বিভাগ-কাল আৰু গ্ৰহণ-কালৰ মাজত ভিন্ন-কালতা হ’ব;
- 39 bhedavāniti lakṣyatve dṛṣṭānto'sti na tādṛśaḥ | grāhyagrāhakasaṃvitterbhedavāniva lakṣyate যদি (জ্ঞানক) ‘ভেদৱান্’ বুলি লক্ষিত কৰা হয়, তেন্তে তেনে কোনো দৃষ্টান্ত নাই;
- 40 naca śuddhasya bāhyārthābhāsatā cedavidyayā | vāsanārūpayā śuddhe nāśuddhā … আৰু শুদ্ধ (জ্ঞান)ৰ বাহ্যাৰ্থ-আভাসতা (স্বীকাৰ্য নহয়);
- 41 netrādivyāpṛteḥ pūrvaṃ ghaṭaṃ paśyāmi tādṛśī | jāyate prathamaivecchā … চকু আদিৰ ব্যাপৃতিৰ (নিয়োগৰ) আগতেই, ‘মই ঘট দেখিম’ — এনে এক প্ৰথম ইচ্ছাই উদয় হয়, যেনে…
- 42 jñānātpūrvamicchājāte jñātṛkalpanamujjvalam | na ghaṭo nirviśeṣo'sti grahe yajjñātṛśuddhatā জ্ঞানৰ আগেয়ে ইচ্ছা জন্মাত, জ্ঞাতাৰ কল্পনা (ইতিমধ্যে) উজ্জ্বল;
- 43 utpattikāle svātmānaṃ kimādau vetti vā bahiḥ | pratibhāsasya … উৎপত্তিকালত (জ্ঞানে) প্ৰথমে নিজৰ আত্মাক জানে, নে বাহ্য (বিষয়)ক?
- 44 krameṇa vā paricchede kṣaṇāntaramavasthitiḥ | dṛṣṭvā tāṃ saṃparicchede … অথবা যদি পৰিচ্ছেদ ক্ৰমেৰে হয়, (তেন্তে) আন এক ক্ষণলৈ অৱস্থিতি (থাকে);
- 45 utpadyamāne vijñāne nārthaniṣpannatā matā | nacārthajāte'vastutvaṃ nāvastugrahaṇādaraḥ বিজ্ঞান উৎপদ্যমান হৈ থাকোঁতে, অৰ্থৰ নিষ্পন্নতা (ধৰা) নহয়;
- 46 prakāśamaprakāśaṃ vā jñānaṃ tasya prakāśate | vidyārūpādanāśitvaṃ nahi … (সি) প্ৰকাশৰূপ হওক বা অপ্ৰকাশৰূপ, জ্ঞান নিজে নিজেই প্ৰকাশিত হয়;
- 47 atha dīpaprakāśatve na nityatvaṃ na kartṛtā | kartṛtā … এতিয়া যদি (আপত্তি কৰা) যে প্ৰদীপৰ প্ৰকাশত নিত্যত্বও নাই, কৰ্তৃতাও নাই — (আমি কওঁ) তাত…
- 48 prakāśatātmanyacale saca prokto'pyanaśvaraḥ | jñānasya karaṇatvena bhaveccedanavasthitiḥ প্ৰকাশতা অচল আত্মাত থাকে;
- 49 dīpacakṣuḥ kramaphaladarśanāttadabādhakam | bhāve kathaṃ vināśitvaṃ syādvinā kāraṇāntaram প্ৰদীপ আৰু চকুৱে (জ্ঞান দিয়ে);
- 50 atha naśvararūpatvāttadrūpasyodbhavaḥ katham | udbhavo naśvaratvaṃ ca dvau … এতিয়া যদি (কোৱা বস্তু) নশ্বৰৰূপ হোৱা বাবে (নষ্ট হয়) — তেন্তে সেই নশ্বৰ ৰূপৰ উদ্ভৱেই বা…
- 51 naca naśyadavasthāyāṃ svākāryaṃ tasya yujyate | kṛtvā kāryaṃ … আৰু তাৰ নষ্ট হোৱা অৱস্থাত নিজৰ কাৰ্য (উৎপন্ন কৰা) সম্ভৱ নহয়;
- 52 kurvadvā cārthakāryatvaṃ kuto naśvararūpatā | kāraṇāntarajanyatve kāraṇāntarasaṃgatā অথবা, এক অৰ্থক্ৰিয়াকাৰী কাৰ্য কৰি থাকোঁতে, নশ্বৰতা ক’ৰ পৰা?
- 53 bhāvasya bhāvajanane yuktatvaṃ na kṣaṇasthiteḥ | na ghaṭādghaṭasambhūtiḥ … ক্ষণস্থিতি (-বাদ)ত এক ভাৱৰ (আন এক) ভাৱ জন্মোৱাৰ যুক্তিযুক্ততা নাই;
- 54 naṣṭasya samavāyitvamanaṣṭasya ghaṭasya vā | naṣṭasya tadakartṛtvamanaṣṭasya svarūpitā সমৱায় নষ্ট (ঘট)ৰ নে অনষ্ট ঘটৰ?
- 55 yatsattatkṣaṇikatve'pi sattvamapyakṣagocaraṃ | sādṛśyādbhrāntamakṣaṃ cedaduṣṭaṃ prāggrahe yathā (সিহঁতে যুক্তি দিয়ে) ‘যি সৎ সিয়েই ক্ষণিক’;
- 56 dṛṣṭānte'pi hi sādṛśye pratyakṣeṇa kṣaṇagrahaḥ | dīpajvālāsamūheṣu kampanaṃ … সাদৃশ্যৰ বাবে দিয়া দৃষ্টান্ততো (প্ৰদীপ-শিখাত) প্ৰত্যক্ষৰে (পৃথক) ক্ষণৰ গ্ৰহণ নাই;
- 57 nāpi kramayaugapadyavikalpāḥ sahakāriṇām | sannidhau kṛtaśaktitvādanekeṣāṃ tathāsthiteḥ আৰু সহকাৰীবোৰৰ ক্ৰম আৰু যৌগপদ্যৰ বিকল্পবোৰো (আমাৰ ক্ষেত্ৰত নলাগে);
- 58 bhāvānāṃ citraśaktīnāmabhedo hemabhedavat | vailakṣaṇyamapūrvatvaṃ bāhyābhāsakriyodgamāt নানা শক্তিৰে যুক্ত ভাৱবোৰৰ (তথাপি) অভেদ আছে, যেনেকৈ (বিভিন্ন আকৃতিৰ) সোণৰ ভেদৰ ক্ষেত্ৰত;
- 59 arthakriyāsamarthatve vastutā śuktikādike | tatra sthitāvastutā cennoktatvādeṣu vastutā (সিহঁতে ধৰে যে) বস্তুতা (থাকে) অৰ্থক্ৰিয়াৰ সামৰ্থ্যত;
- 60 ghaṭo naśyatyātmaneti kiṃcitkurvan kimātmanā | naśyatyātmanyakurvan vā tadevaṃ … (তুমি কোৱা) ‘ঘট নিজে নিজে নষ্ট হয়’। (কিন্তু) সি নিজৰ আত্মাৰে কিবা কৰি নষ্ট হয়, নে নিজৰ…
- 61 kurvan vā kiṃ tadā kurvan na bhāvaṃ tadghaṭādikāt … অথবা কিবা কৰি থাকোঁতে — তেতিয়া কি কৰি?
- 62 anyatve'nyasamutpattau ghaṭasyāyātamatra kim | ātmanā parato vāpi vināśe'trāpi … আৰু যদি (নাশ) অন্য হয় — তেন্তে (নিছক) আনৰ সমুৎপত্তিত ঘটৰ (যিটো থাকি যায়) কি হ’ল?
- 63 vikalpā athavā naśyedasāvetāvadeva sat | tatrāpi kiṃcitkurvankiṃ sa … অথবা (সেই বিকল্পবোৰ নাশতে প্ৰয়োগ কৰি চোৱা): এই (নাশ), নিজে ইমানখিনি (এক ভাৱ) হোৱা বাবে,…
- 64 vikalpāḥ punarāyānti nacābhāvakriyāṃ prati | ghaṭa eva karaṇatve … (সেই) বিকল্পবোৰ পুনৰ আহে;
- 65 darśanaṃ yadyabhāvasya tucchasya karaṇaṃ katham | bahubhistarhi tucchaṃ … যদি (এনে) অভাৱৰ দৰ্শন থাকে — তেন্তে (নিতান্ত) তুচ্ছৰ কৰণ (নিৰ্মাণ) কেনেকৈ (হ’ব)?
- 66 nāśaṃ ghaṭasya janayettatsambandhitayā sthitam | mṛtpiṇḍasya ghaṭotpattau sati … (যদি কোৱা সামগ্ৰীয়ে) ঘটৰ নাশ জন্মাব পাৰে — (সেয়া) কেৱল তাৰ সৈতে সম্বন্ধী হোৱাৰ পথেৰেহে…
- 67 rūpe hetvantarāpekṣā yatra tatra tathā kṛtā | ghaṭasya … য’তেই এক (নতুন) ৰূপৰ ক্ষেত্ৰত আন এক হেতুৰ অপেক্ষা ধৰা হয় (সেয়া পূৰ্ৱ বস্তুৰ স্থিতিৰেই…
- 68 kiṃ vā nāśyaṃ na mṛtpiṇḍaṃ ghaṭasya janakaṃ bhavet … অথবা যি নাশ্য (ঘট হ’বলৈ যিটো নষ্ট হয় বুলি ধৰা) — সেই মাটিৰ লোণ্ডা ঘটৰ জনক হ’ব নোৱাৰে নে?
- 69 vināśe kāraṇānāṃ hi vināśaḥ kāraṇātmanā | svayaṃ vinaśyenmṛtpiṇḍa … কিয়নো (কাৰ্যৰ) বিনাশত, কাৰণবোৰৰ বিনাশ (থাকে) কাৰণস্বভাৱৰ পথেৰে;
- 70 kiṃ vidhāya ghaṭaṃ no vā sa mṛtpiṇḍo'bhidhīyatām | … কোৱা হওক: সেই মাটিৰ লোণ্ডা ঘট সাজি (তাৰ পাছত নষ্ট হয়), নে নাই?
- 71 kuto ghaṭasya jananākāranāmāvadhāraṇam | yāvatā prāgdaśānaṣṭā na pravṛttirathānyathā ঘটৰ জনন, আকাৰ আৰু নামৰ অৱধাৰণ (নিশ্চয়) ক’ৰ পৰা (হ’ব) — যিহেতু পূৰ্ৱ-দশা (মাটি, ঘট ওলোৱাৰ…
- 72 virodhe daṇḍaghaṭayordṛṣṭānto'sti na te kvacit | tejasā tamaso … (তুমি ধৰা) দণ্ড আৰু ঘটৰ মাজত বিৰোধৰ ক্ষেত্ৰত — তোমাৰ বাবে তাৰ ক’তো কোনো (বৈধ) দৃষ্টান্ত…
- 73 akāryatvādvināśasya pratibandho nacāpi te | sthirasya pratibandhyatvāt kṣaṇikasya … আৰু তোমাৰ বাবে বিনাশ কাৰ্য নোহোৱা বাবে, তাৰ কোনো (কাৰণজনিত) প্ৰতিবন্ধও তোমাৰ বাবে সম্ভৱ…
- 74 kapālādikajanyatvamabhāvastasya saṃgatā | satyasya kāraṇāpekṣā ghaṭādijanane yathā (কেৱল আমাৰ মততহে) অভাৱ (ঘটৰ নাশ) কপাল আদিৰ দ্বাৰা সংগতভাৱে জন্য;
- 75 naśvarānaśvaratve'pi svabhāve pravikalpanāḥ | atra naiva pravartante hetusannidhinaśvarāḥ (বস্তুৰ) নশ্বৰ-অনশ্বৰত্বৰ বিষয়ে, স্বভাৱৰ সম্বন্ধে (বিস্তাৰিত) বিকল্পবোৰ ইয়াত (আমাৰ মতত)…
- 76 svabhāvatvātsthitaṃ tasmādekaṃ tattvaṃ tathāsthiteḥ | bhedena vāpyabhedena yadi … সেয়ে, এয়া সিহঁতৰ স্বভাৱেই হোৱা বাবে, সেই এক তত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠিত, তাৰ এনেদৰে স্থিতিৰ পৰা —…
- 77 sāmānyābhāvatastarhi bhavato nānumānatā | sā bhaviṣyatyapohena so'pi kenopapadyate তেন্তে, (বাস্তৱ) সামান্যৰ অভাৱৰ পৰা, তোমাৰ (বৌদ্ধৰ) বাবে কোনো অনুমানতা নাই। যদি (কোৱা)…
- 78 ghaṭamānayaśabdasya pratiṣedhena vācyatā | aghaṭāderapohena kiṃ ghaṭaṃ pratipadyase ‘ঘট আনা’ এই শব্দৰ বাচ্যতা (অৰ্থপ্ৰকাশ-শক্তি) নিষেধৰ দ্বাৰা (গঠিত) নে?
- 79 śūnyatāṃ vā śūnyatāyāṃ vyarthatā śabdagocare | yugapadvā ghaṭādyarthā … অথবা (শব্দই) এক শূন্যতা (প্ৰকাশ কৰে নে)?
- 80 nivṛtte vācyasambandhe pradveṣo vidhigaḥ param | aghaṭatvaṃ na … বাচ্য (ভাৱাত্মক অৰ্থ)ৰ সম্বন্ধ আঁতৰোৱাত, (তোমাৰ বিধিৰ প্ৰতি) প্ৰদ্বেষে শেষত বিধিতেই…
- 81 tasyāpyavasturūpatve na kiṃcitkathitaṃ bhavet | etāvān vācyasambandho yadantaḥsphuraṇātmatā আৰু সেই (ব্যাৱৰ্ত্য)ও যদি অবস্তুৰূপ হয়, তেন্তে (শব্দৰ দ্বাৰা) একোৱেই কোৱা নহ’ব।…
- 82 upalabdhiḥ punarjñeyā pramāṇāntaragocarā | dhūmātsambandhato vahneḥ parokṣe sphuraṇaṃ … আৰু উপলব্ধি (প্ৰত্যক্ষৰ বাহিৰে) আন প্ৰমাণৰ গোচৰ-যুক্ত বুলিও বুজিব লাগে;
- 83 apratyakṣo'kṣasambandho dūrasthaḥ śaktirūhyate | tasmānna jñānaśūnyatvaṃ na śūnyaṃ … (বস্তুৰ) ইন্দ্ৰিয়ৰ সৈতে সম্বন্ধ, (যদিও) অপ্ৰত্যক্ষ (আৰু) দূৰত থকা, (তাৰ) শক্তি অনুমিত…
- 84 śūnyasya bodhābhāvatvāt kaḥ kenātra vibodhyate | nahi śūnyasya … শূন্য বোধ-হীন হোৱা বাবে, ইয়াত কোন কাৰ দ্বাৰা বিবোধিত (জাগ্ৰত) হয়?
- 85 śūnyatve sati yujyeta pramāṇaṃ vopapadyate | saṃvṛtyaiva saṃvṛtirhi … শূন্যতা থাকিলে, কোনো প্ৰমাণ যুক্তিযুক্ত হ’ব নে, বা উপপন্ন হ’ব নে?
- 86 śūnyatve sati tasyāḥ syāttasmādbauddhamayuktimat | anyatra yujyate'pohaḥ śabdārthānāmasaṃgamāt শূন্যতা থাকিলে, তাৰ (সংবৃতিৰ) অসংগতি হ’ব;
- 87 sarvasya sarvabhāvatvādihāsau nopapadyate | carmopamaścedityādi yadbauddhaiḥ samudāhṛtam (তথাপি অন্তত) সকলো (সঁচাকৈ) সকলো হোৱা বাবে, এই (অপোহ) ইয়াত (আমাৰ বাবেও অন্ততঃ) উপপন্ন…
- 88 sarvatra sarvasaṃvittestatsarvaṃ vinivāritam | vikalpā ye'pi cārvākairuktāste'pi na … সকলো ঠাইতে সকলোৰ সংবিতৰ কাৰণে, সেই সকলো (বৌদ্ধ যুক্তি) নিৱাৰিত হ’ল;
- 89 sarvatra sārabhūtatvātsarvatraivājaḍatvataḥ | sarvabhāvasvabhāvatvādabhāvasyāpi bhāvataḥ (এয়া সিদ্ধ হয়) সকলো ঠাইতে, কিয়নো (চৈতন্য) সকলো ঠাইতে সাৰভূত;
- 90 ghaṭātmakakaṭātmādeḥ padārthapadayogataḥ | abhāvasya kapālādirūpatvādvastutā sthitā ঘটাত্মক, কটাত্মক আদি (অভাৱ)বোৰৰ — ‘পদাৰ্থ’ শব্দৰ সৈতে যোগৰ পৰা, আৰু (ঘটৰ) অভাৱ কপাল আদিৰ…
- 91 abhāvasyāpi vastutve na vināśo'sti kasyacit | abhāvasyapi karaṇe … আৰু অভাৱৰো বস্তুত্ব থাকিলে, কাৰো (নিতান্ত) বিনাশ নাই;
- 92 kuṇḍalādiṣu bhāveṣu sarvathaiva suvarṇatā | vyāpterakhaṇḍitaivāste śivatā sarvagāminī কুণ্ডল আদি ভাৱবোৰত, সকলো প্ৰকাৰেই (একে) সুৱৰ্ণতা (থাকে);
- 93 sarvajñānātirekatve sthite vakṣyasi kiṃ svake | darśane yatra … (আপত্তি:) সকলোৰ চৈতন্যৰ পৰা অনতিৰিক্ততা প্ৰতিষ্ঠিত হোৱাত, তুমি নিজৰ দৰ্শনত কি ক’বা — য’ত…
- 94 malitvamātmanāṃ proktaṃ sarvabhāveṣu bheditā | satyamuktamārurukṣostatkramapratipattaye (উত্তৰ:) আত্মাবোৰৰ মলিত্ব কোৱা হৈছে, আৰু সকলো ভাৱত ভেদিতা — সত্য, এনেদৰে কোৱা হৈছে,…
- 95 anyathā hyekarūpatve vicikitsā pravartate | vinā bodhaṃ prāthamike … কিয়নো অন্যথা, যদি (কেৱল) একৰূপতা (ক্ৰম-উপদেশ অবিহনে কোৱা হয়), তেন্তে আৰম্ভণিৰ (সাধক)ত…
- 96 bandhamokṣādyabhāvena nirmalo'tra karoti kim | naca vā pratyayaṃ … (আত্মাক যদি) নিৰ্মল (বুলি উপদেশ দিয়া হয়), বন্ধ-মোক্ষ আদিৰ অভাৱৰ দ্বাৰা — তেন্তে (সাধকে)…
- 97 tadarthamuktamīśena na parārthavivakṣayā | anekeṣāmaṇūnāṃ ca kathamekatra saṃsthitiḥ সেই কাৰণতেই ঈশ্বৰৰ দ্বাৰা (এনেদৰে) কোৱা হৈছে, কোনো (সঁচাকৈ) অন্য মত শিকোৱাৰ অভিপ্ৰায়েৰে…
- 98 amūrtatvādyadi bhavedamūrtatve'pi vastutā | vastutve saṃskārotyeva nānāsattānuyogataḥ যদি (সিহঁতৰ সহাৱস্থান) অমূৰ্ততাৰ দ্বাৰা সম্ভৱ হয় — (তথাপি) অমূৰ্ততো বস্তুতা আছে;
- 99 vyāpyaḥ sa deśa ekena vyāpyate'pyaparaiḥ katham | paraspareṇa … সেই দেশ, ব্যাপ্য হোৱা বাবে, এটাৰ দ্বাৰা ব্যাপ্ত — তেন্তে আনবোৰৰ দ্বাৰাও কেনেকৈ (ব্যাপ্ত…
- 100 vartate yadi tatrānyo na vyāpto'sau purāparaiḥ | ākāśabuddhicittādeḥ … যদি তাত আন এটা থাকে, তেন্তে এই (দেশ) আগেয়ে আনবোৰৰ দ্বাৰা ব্যাপ্ত নহয় (গতিকে বাস্তৱবাদীৰ…
- 101 doṣo'yaṃ bhavatāmeva naivamasmāsu tādṛśaḥ | sarvasya sarvadeheṣu vyāpakatvavyavasthiteḥ এই দোষ কেৱল তোমালোকৰেই;
- 102 sarveṣāṃ sarvadehasthā saṃvitkena nivāryate | karmaṇāmānurūpyāccet saṃvidbādhā na … সকলো দেহত অৱস্থিত, সকলোৰে সংবিৎ কাৰ দ্বাৰা নিৱাৰিত হয় (কোনো দেহৰ পৰা)?
- 103 akarmahetuke'pyasti yogino'nyaśarīrake | na śavatvaṃ śarīre syādanyātmasphuraṇasthiteḥ কৰ্ম-হেতু নোহোৱা (ক্ষেত্ৰতো) সংবিৎ আছে — (যেনে) আন এক দেহত (প্ৰৱেশ কৰা) যোগীৰ;
- 104 tatra karma nimittaṃ cedyogenāpyatra saṃkramaḥ | ekabodho bodhaśatairabhibhūto … যদি (কোৱা) তাত কৰ্মই নিমিত্ত — (তথাপি) ইয়াতো (যোগীৰ প্ৰৱেশ) যোগৰ দ্বাৰাই (হয়, কৰ্মৰ…
- 105 tadbādhe na paravyāptirna vāvyāptestadātmatā | mokṣe'pi śivabāhulyānnānānāyakatā bhavet যদি সেই (এক বোধ) বাধিত হয়, তেন্তে আনৰ দ্বাৰা ব্যাপ্তি নাই;
- 106 tasyādhikamaheśitve mokṣe nyūnādhike sthitiḥ | bahūnāṃ nāyakatve'pi nāyakatvaṃ … সিহঁতৰ এজনৰ যদি অধিক মহেশিত্ব (শ্ৰেষ্ঠ প্ৰভুত্ব) থাকে, তেন্তে মোক্ষত ন্যূন-অধিকৰ এক…
- 107 tathā pañcavidhekṛtye nānātvādakriyā bhavet | yānanyasadṛśī bhūmiḥ sā … সেইদৰে, পঞ্চবিধ কৃত্য (সৃষ্টি, স্থিতি, সংহাৰ, তিৰোধান, অনুগ্ৰহ)ত নানাত্বৰ কাৰণে অক্ৰিয়া…
- 108 yā punaḥ sarvasadṛśī sānusāryā kimucyate | sarvajñatvena sarveṣāmekakāryānuvartanāt কিন্তু যি (ভূমি) সকলোৰ সদৃশ (মুক্তসকল পৰস্পৰ অনুকূল) — সেয়াই অনুসৰণীয় (সামঞ্জস্যপূৰ্ণ…
- 109 saṃsārasyānupālyatvāddveṣādimalahānitaḥ | athavā svātmavibhavaparamānandatṛptitaḥ (মুক্তসকলে জগত চিৰস্থায়ী কৰিবলৈ ক্ৰিয়া নকৰে,) কিয়নো সংসাৰ অনুপাল্য (পালিব নলগা);
- 110 tanniṣṭhatvāt pañcavidhakṛtyasyonmukhataiva no | bhavenmuktātmabhe'pi sā tvanādau śive … (মুক্তসকল) সেই (আনন্দ)ত নিষ্ঠিত হোৱা বাবে, পঞ্চবিধ কৃত্যৰ ফালে উন্মুখতাই (প্ৰৱণতাই) উদয়…
- 111 anuvṛttiḥ kimādhikyādrāgād vā tarhi dūṣaṇam | anādiśivatattvasya svāmodaṃ … (আপত্তি:) (শিৱৰ) এই অনুৱৃত্তি (চলি থকা ক্ৰিয়া) আধিক্যৰ পৰা নে, নে ৰাগৰ পৰা?
- 112 tadapyasti kartṛtā cetteṣāṃ tattādṛśaṃ na kim | atha … যদি (কোৱা) সেই কৰ্তৃতাও (শিৱৰ) আছে — তেন্তে সিহঁতৰ (মুক্তসকলৰ) ক্ষেত্ৰত তেনে (কৰ্তৃতা)…
- 113 nijaṃ tasya na hīyeta tadvat paramakāraṇe | yadi … তেওঁৰ (ৰজাৰ) নিজা (ৰাজস্বভাৱ শাসনৰ দ্বাৰা) হ্ৰাস নাপায়;
- 114 tathā tasya yathānyeṣāṃ yathānyeṣāṃ tathāsya tu | tasmādanekātmatayā … (বহুত্ববাদত) যেনেকৈ তেওঁৰ, তেনেকৈ আনৰ, আৰু যেনেকৈ আনৰ, তেনেকৈ তেওঁৰ;
- 115 tasmādekaśivatve'tra sthite naikasya bandhatā | mokṣatā copapadyeta nirmalaṃ … সেয়ে, ইয়াত এক-শিৱত্ব প্ৰতিষ্ঠিত হোৱাত, এক (শিৱ)ৰ বন্ধতা আৰু মোক্ষতা উপপন্ন নহয় —…
- 116 rūpadvayaṃ yuktimatsyājjanmāderyugapanna ca | sambhavaḥ syāttathārūpaśivatvādanyadarśane এক (পদাৰ্থত) দুটা ৰূপ (নিৰ্মল আৰু সমল) একেলগে যুক্তিযুক্ত হ’ব পাৰে নে?
- 117 dūṣaṇaṃ saṃprasajyeta na tatheha kadācana | ekatve bandhatādyasti … (আন দৰ্শনত) এক দূষণ আহি পৰিব;
- 118 ekasyaivātmano yadvadaṅgabhedo vicitratā | yugapadbandhapīḍādistadvannānāśarīratā যেনেকৈ এক আৰু একে আত্মাৰ অংগ-ভেদ, বৈচিত্ৰ্য, আৰু একে সময়তে (বেলেগ বেলেগ অংগত) বন্ধ,…
- 119 sthite'pi vāra nānātve kaivalye na viśeṣatā | eko'pi … অথবা নানাত্ব স্বীকাৰ কৰিলেও, কৈৱল্যত (মুক্তিত) কোনো (প্ৰকৃত) বিশেষ (ভেদ) নাই;
- 120 sarvajñatvādirūpeṇa sarva eva śivāḥ sthitāḥ | vyāpakāśca tathā … সৰ্বজ্ঞত্ব আদি ৰূপেৰে সকলোৱে একেদৰে শিৱৰূপে অৱস্থিত;
- 121 etasyāmapyavasthāyāṃ nāmabhedo na vidyate | hataṃ kenaikarūpatvaṃ sāmānye'pi … এই (মুক্ত) অৱস্থাতো কোনো নাম-ভেদ পোৱা নাযায়;
- 122 śivatve na viśeṣo'sti śāvaleyādivadyathā | tāsu vyaktiṣu rūpādisaṃniveśādibhedataḥ শিৱত্বত কোনো (প্ৰকৃত) বিশেষ (ভেদ) নাই — যেনেকৈ শাৱলেয় আদি (গৰু)ৰ ক্ষেত্ৰত: সেই…
- 123 vailakṣaṇyaṃ gavādīnāṃ na tathehāsti kiṃcana | mukteṣu nirviśeṣatvāt … গৰু আদিৰ (এনে) বৈলক্ষণ্য ইয়াত মুঠেই নাই;
- 124 yugapatsarvakāryādvā saṃmatatvādamatsarāt | tāvatā viśvasampatteḥ sarvajñatvādacitratā অথবা — সিহঁতৰ যুগপৎ সকলো কাৰ্য (সাধন)ৰ পৰা, পৰস্পৰ সম্মতিৰ পৰা, মাৎসৰ্যহীনতাৰ পৰা, আৰু…
- 125 nānātmabhāve śaive vā śaive vābhedavādini | sarvasya sarvarūpatvaṃ … নানা-আত্মভাৱ থকা শৈৱ (মতত) হওক, অথবা অভেদবাদী শৈৱ (মতত) হওক, সকলোৰে সৰ্বৰূপত্ব, আৰু (তাৰ)…
- 126 anantaśaktiyogitvādaluptatvāt svaśaktiṣu | sthitaṃ śivatvaṃ sarvatra viśeṣācchaivavādinām অনন্ত শক্তিৰ সৈতে যোগ থকা বাবে, আৰু নিজৰ শক্তিবোৰত অলুপ্ত (অহ্ৰাস) থকা বাবে, শিৱত্ব সকলো…