शिवदृष्टि
Śivadṛṣṭi
- 1 atha śakteḥ parāvasthā yairbhaktyā parigīyate | yuktyā prakāśito … ਹੁਣ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਰਾ ਅਵਸਥਾ—ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਝ (ਆਚਾਰੀਆ) ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ;
- 2 na śivaḥ śaktirahito na śaktirvyatirekiṇī ਨਾ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਸ਼ਕਤੀ (ਉਸ ਤੋਂ) ਵੱਖਰੀ (ਵ੍ਯਤਿਰਿਕਤ) ਹੈ।
- 3 śivaḥ śaktastathā bhāvānicchayā kartumīhate | śaktiśaktimatorbhedaḥ śaive jātu … ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤ (ਸਮਰੱਥ) ਹੋ ਕੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਾਵਾਂ (ਪਦਾਰਥਾਂ) ਨੂੰ ਰਚਣ ਦੀ ਚੇਸ਼੍ਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ;
- 4 sāmarthyaṃ yadi kalpyeta tannāmānantyameva vā ਜੇ ਸਾਮਰਥ੍ਯ (ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ (ਭਿੰਨ) ਕਲਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਨੰਤਤਾ (ਅਨਵਸਥਾ-ਦੋਸ਼) ਹੀ (ਹੋਵੇਗਾ)।
- 5 śaktimāneva śaktiḥ syācchivavatkaraṇārthataḥ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੀ, ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ, ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਕਾਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
- 6 muñcato'pi nijāṃ śaktiṃ svātantrye jñānamāpatet ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ (ਹੀ) ਗਿਆਨ (ਸਿੱਧ) ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
- 7 mantrastambhanatāyāṃ hi nāsau vahnistadocyate ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਤੰਭਿਤ (ਜਕੜੀ) ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹ (ਅੱਗ) ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ (ਭਾਵ…
- 8 yadyauṣṇyāvyatirekatve dṛṣṭānto dāhakāśrayāt ਜੇ (ਕਹੋ ਕਿ) ਉਸ਼੍ਣਤਾ (ਗਰਮੀ) ਦੇ ਅਵ੍ਯਤਿਰੇਕ (ਅਭੇਦ) ਹੋਣ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟਾਂਤ (ਘਟਦਾ ਹੈ), ਤਾਂ (ਉਹ)…
- 9 2śaivaiḥ sadbhirvāca eva paśyantyādikrame sthitāḥ | kalpitāstairaśaivatvamātmanaḥ pratipāditam ਸੱਜਣ ਸ਼ੈਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਪਸ਼੍ਯੰਤੀ ਆਦਿ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵਾਣੀ ਕਲਪੀ ਗਈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ…
- 10 śaive vāca indriyatvamatha nādādinoditā | tadabhyāse phalāvāptiḥ sūkṣmamantrasvarūpatā ਸ਼ੈਵ (ਸ਼ਾਸਤਰ) ਵਿੱਚ ਵਾਣੀ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀਤਾ (ਇੰਦ੍ਰੀ-ਭਾਵ) (ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ);
- 11 kathitā kālapādādau nādākhyaṃ yatparaṃ tviti | parāparādibhedaśca tatraiva … ਕਾਲਪਾਦ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ 'ਨਾਦ' ਨਾਮਕ ਹੈ ਉਹੀ ਪਰ (ਸਰਵੋਚ੍ਚ) ਹੈ;
- 12 naitanna vācaḥ kathitaṃ patiśabdasya varṇitam ਇਹ (ਠੀਕ) ਨਹੀਂ;
- 13 tathā cāha kheṭapālaḥ śabdarāśerviśeṣatām ਅਤੇ ਇਉਂ ਖੇਟਪਾਲ ਸ਼ਬਦ-ਰਾਸ਼ੀ (ਫੋਨੀਮ-ਸਮੂਹ) ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ (ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- 14 svāyambhuvasya ṭīkāyāṃ bāḍhamityādinā guruḥ | tathā mataṅgaṭīkāyāṃ vyākhyāniguruṇoditam ਸ੍ਵਾਯੰਭੁਵ (ਤੰਤਰ) ਦੀ ਟੀਕਾ ਵਿੱਚ 'ਬਾੜ੍ਹਮ੍' (ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ) ਇਤਿਆਦਿ ਨਾਲ ਗੁਰੂ (ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ);
- 15 tatra vā tadupāyatvātparatvenopacāritā (ਉੱਤਰ:) ਉੱਥੇ (ਨਾਦ ਨੂੰ) ਉਸ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਉਪਾਯ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 'ਪਰ' ਵਜੋਂ ਉਪਚਾਰ (ਗੌਣ ਨਾਮ) ਨਾਲ (ਕਿਹਾ ਗਿਆ…
- 16 tadupāyātparatvaṃ ceddīpāderapyupāyatā ਜੇ ਉਸ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਉਪਾਯ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਰਤਾ (ਸਰਵੋਚ੍ਚਤਾ ਮੰਨੋ), ਤਾਂ ਦੀਪ (ਦੀਵੇ) ਆਦਿ ਦੀ ਵੀ ਉਪਾਯਤਾ…
- 17 tasmātsamagrākāreṣu sarvāsu pratipattiṣu | vijñeyaṃ śivarūpatvaṃ svaśaktyāveśanātmakam ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਪੂਰਣ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਵੇਸ਼-ਆਤਮਕ…
- 18 piṇḍe vā kaṭikāyāṃ vā kiṃ suvarṇatvamiṣyate ਪਿੰਡ (ਢੇਲੇ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੜੀ (ਛੜ) ਵਿੱਚ, ਕੀ ਸੁਵਰਣਤਾ (ਸੋਨਾ-ਪਣ) ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ?
- 19 na bhūṣaṇe kuḍalādau yathā tatra svaśaktitaḥ | rūpakatvaṃ … ਕੇਵਲ ਭੂਸ਼ਣ—ਕੁੰਡਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ (ਹੀ) ਨਹੀਂ;
- 20 tathecchayā samāviṣṭastathā śaktitrayeṇa ca | tathā tathā sthito … ਇਉਂ ਉਹ (ਸ਼ਿਵ) ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਮਾਵਿਸ਼੍ਟ (ਸਮਾਇਆ) ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਤ੍ਰਯ ਨਾਲ, ਉਸ-ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਂ…
- 21 ityukte'tra samākṣepaḥ pakṣasyāsya vidhīyate | ādau tāvadvikāritvaṃ śivatattvasya … ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਪੱਖ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪੱਤੀ (ਸਮਾਕਸ਼ੇਪ) ਉਠਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ, ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤਵ…
- 22 nānāvikārarūpeṇa jaḍataivamavasthitā | tathā sāvayavatvaṃ ca parādhīnatvameva ca ਅਨੇਕ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਜੜ੍ਹਤਾ (ਆ) ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ;
- 23 nyūnatvādi vināśitvaṃ tathollaṅghananiṣkṛtiḥ ਨ੍ਯੂਨਤਾ (ਕਮੀ) ਆਦਿ, ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਾ (ਨਾਸ਼ਵੰਤਤਾ), ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਲੰਘਨ (ਮਰਯਾਦਾ-ਭੰਗ) ਤੇ (ਉਸ ਦੀ)…
- 24 yatropari na hastādi neyamīśvarasaṃnidhau | tatra pādavihārādeḥ sphuṭameva … ਜਿੱਥੇ ਹੱਥ ਆਦਿ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ (ਰੱਖੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ), ਜੋ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਸੰਨਿਧੀ (ਹਜ਼ੂਰੀ) ਵਿੱਚ (ਹੈ), ਉੱਥੇ…
- 25 evaṃ sati samagrasya vyavahārasya bhaṅgitā | tathaivaṃ saṃpravṛttau … ਇਉਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਅਵਹਾਰ ਦਾ ਭੰਗ (ਟੁੱਟਣਾ) ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ;
- 26 nānāvādaiḥ svasiddhāntaiḥ sākamatra virodhitā | sarvabhāvaśivatvena nāstitā bandhamokṣayoḥ ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ (ਹੋਵੇਗਾ);
- 27 tadabhāvāddevaguruśāstrocchedo bhavettarām | nirarthakatvaṃ śāstrasya karaṇe tannirūpaṇe ਉਨ੍ਹਾਂ (ਬੰਧ-ਮੋਕਸ਼) ਦੇ ਅਭਾਵ ਕਾਰਨ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਉੱਛੇਦ (ਲੋੜ ਖ਼ਤਮ) ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ;
- 28 sarveṣāmeva muktatve sthite kasyopadeśyatā | dharmādharmau nasaṃ baddhau … ਜੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਸ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼੍ਯਤਾ (ਕਿਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ)?
- 29 tataśca śivadharmādervedāderakṛtārthatā | nimittasamavāyayādikāraṇeṣu samānatā ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਆਦਿ ਤੇ ਵੇਦ ਆਦਿ ਦੀ ਅਕ੍ਰਿਤਾਰਥਤਾ (ਵਿਅਰਥਤਾ ਆ ਪਵੇਗੀ);
- 30 pṛthivyādikalpanayā kalpanāvān śivo bhavet | śivatattve sānubhave paśyantītulyatā … ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਆਦਿ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਕਲਪਨਾ-ਯੁਕਤ (ਵਿਕਾਰੀ) ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ;
- 31 icchāvatkāryaniṣpattyā punaricchāntarodgame | śivasya heturvaktavyo yadarthaṃ sā navodgatā ਇੱਛਾਵਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਜ ਦੀ ਨਿਸ਼ਪੱਤੀ (ਪੂਰਨਤਾ) 'ਤੇ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਦਗਮ (ਉੱਠਣ) ਲਈ…
- 32 viśvasyāsatyarūpatvaṃ yairvākyairvarṇitaṃ kvacit | śivoktaistairvirodhaḥ syātsarvasatyatvavādinaḥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕ੍ਯਾਂ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵ (ਜਗਤ) ਦੀ ਅਸਤ੍ਯ-ਰੂਪਤਾ ਵਰਣੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਕਥਿਤ…
- 33 tadātmano hi sthūlasya sūkṣmasyātha vikāritā ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ (ਜਗਤ) ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੂਖਮ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਵਿਕਾਰਿਤਾ (ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ)।
- 34 kṣīramāyāprakṛtivadyāvataścaiva yāvatī | śivasya tādṛgātmamutpadyetātra yogivat ਦੁੱਧ, ਮਾਯਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਂਗ, ਜਿੰਨਾ ਤੇ ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ (ਜਗਤ ਹੈ), ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਆਤਮਾ…
- 35 icchayā sarvabhāvatvamanekātmatvameva ca | nātra svātmavikāreṇa janayedbhāvamaṇḍalam ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਵ-ਭਾਵਤਾ (ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਹੋਣਾ) ਅਤੇ ਅਨੇਕ-ਆਤਮਤਾ (ਹੈ);
- 36 yathā na yogino'stīha nānāsainyaśarīrakaiḥ ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਦੀ ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਸੈਨ੍ਯ-ਸਰੀਰਾਂ (ਮਾਯਿਕ ਫ਼ੌਜੀ ਸਰੀਰਾਂ) ਨਾਲ (ਕੋਈ ਅਸਲ ਵੰਡ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—
- 37 vibhāgastadvadīśasya madhyotkṛṣṭanikṛṣṭakaiḥ | bhāvairnāsti vibhedatvamathavāmbudhivīcivat ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ (ਪ੍ਰਭੁ) ਦੀ ਮੱਧਮ, ਉੱਤਮ ਤੇ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼੍ਟ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਭਾਗ (ਵੰਡ) ਨਹੀਂ;
- 38 tatra vicitvamāpannaṃ na jalaṃ jalamucyate | na ca … ਉੱਥੇ ਲਹਿਰ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਲ 'ਜਲ ਨਹੀਂ' ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ;
- 39 niścalatve'pi hi jalaṃ vīcitve jalameva tat | vīcibhistadviśiṣṭaṃ … ਨਿਸ਼੍ਚਲ (ਅਡੋਲ) ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਜਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਹਿਰ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਜਲ ਹੀ ਹੈ;
- 40 ata eva parecchāto na jaḍatvamavasthitam | pṛthivyāditattvagaṇe jaḍatvaṃ … ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ (ਉਪਜੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ) ਜੜ੍ਹਤਾ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦੀ;
- 41 na tathā jaḍatā kvāpi tathāgre suvicāritaiḥ | varṇayiṣyāma … ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹਤਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗੇ;
- 42 svecchāto bhāvarūpatve parādhīnā kutaḥ sthitiḥ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਾਵ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪਰਾਧੀਨ ਕਿੱਥੋਂ (ਹੋਈ)?
- 43 kṣīravadyadi vocyeta parādhīnaṃ jaḍaṃ bhavet | etayaiva diśā … ਜੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ (ਕਿ ਵਿਕਾਰ ਹੈ) ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਾਧੀਨ ਤੇ ਜੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—(ਪਰ) ਇਸੇ ਰੀਤੀ ਨਾਲ…
- 44 abhagne svasya rūpatve śuddhanyūnādikaṃ kutaḥ | patadgrahādike hemni … ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਅਭੰਗ (ਅਟੁੱਟ) ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਨ੍ਯੂਨਤਾ ਆਦਿ ਕਿੱਥੋਂ?
- 45 sthitameva na hemno'sya kācidasti vibheditā | caṇḍālasadmago vahnirna … ਇਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਭੇਦਤਾ (ਭੇਦ) ਨਹੀਂ—ਉਹ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚਲੀ ਅੱਗ 'ਅੱਗ ਨਹੀਂ'…
- 46 tathaiva syādathocyeta vahneḥ saṃskāracodanā | śāstreṣu varṇitā kasmātkāryārthaṃ … ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ (ਸ਼ੁੱਧੀ) ਦੀ ਚੋਦਨਾ…
- 47 na svarūpavibhāgo'tra tathā tasya vyavasthiteḥ | saṃjñākaraṇamātraṃ tadvyavahārāya … ਇੱਥੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ (ਅੱਗ ਦਾ ਸਰੂਪ) ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ;
- 48 vyavahāro'pyavidyā no tathātveneśvarasthitiḥ | tenaiva vā tathā kḷptastathā … ਵਿਅਵਹਾਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਨਹੀਂ;
- 49 hemapiṇḍe hemataiva syāccenna mukuṭādike ਜੇ (ਕਹੋ ਕਿ) ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿੰਡ (ਢੇਲੇ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੋਨਾ-ਪਣ ਹੋਵੇ, ਮੁਕੁਟ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ—(ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ…
- 50 satkṛtau tadvinirṇeyaṃ yā collaṅghanacodanā ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਤਕਾਰ (ਪੂਜਾ) ਵਿੱਚ ਉਹ (ਸ਼ਿਵ-ਏਕਤਾ) ਨਿਰਣੈ-ਯੋਗ੍ਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਲੰਘਨ (ਮਰਯਾਦਾ-ਭੰਗ) ਦੇ…
- 51 evaṃ pravartane tasya na nimittasamudgamaḥ ਇਉਂ ਉਸ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ (ਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟੀ-ਕਿਰਿਆ) ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ (ਬਾਹਰੀ) ਨਿਮਿੱਤ-ਕਾਰਨ ਦਾ ਉਦਗਮ…
- 52 yadi svarūpavibhraṃśācchāktarūpādikalpanā | tadvaktavyaṃ nimittatvaṃ kimarthaṃ rūpamūjjhati ਜੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਵਿਭ੍ਰੰਸ਼ (ਡਿੱਗਣ) ਨਾਲ ਸ਼ਾਕਤ-ਰੂਪ ਆਦਿ ਦੀ ਕਲਪਨਾ (ਮੰਨੋ), ਤਾਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ…
- 53 śaktitrayasvarūpatvaṃ sarvaṃ yatrāstyavasthitam ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਤ੍ਰਯ-ਸਰੂਪਤਾ ਸਭ ਕੁਝ (ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ) ਸਥਿਤ ਹੈ—
- 54 nimittaṃ kalpyate tatra nimittaṃ tatra kalpyatām | atathātve … ਉੱਥੇ ਨਿਮਿੱਤ ਕਲਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
- 55 purā śāntasvarūpatvaṃ paścāttādṛgavasthitiḥ | śānte śivatvaṃ sthūle'pi śivatvaṃ … (ਅਰਥਾਤ੍:) ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਂਤ-ਸਰੂਪਤਾ, ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਸਕ੍ਰਿਯ) ਅਵਸਥਾ। (ਪਰ) ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ…
- 56 tatra kā śāntatā brūhi śakteḥ kiṃ vastutā na … ਉੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤਤਾ ਕੀ ਹੈ?
- 57 aṅgārarūpe kiṃ vahnau vahnitā na kriyātmake | jvālādike'tha … ਕੀ ਅੰਗਾਰ-ਰੂਪ (ਬੁਝੀ-ਜਿਹੀ) ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅੱਗ-ਪਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ-ਆਤਮਕ (ਬਲਦੀ) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ?
- 58 niricchā na ca śakyeta vaktumevaṃ kadācana | asti … ਅਤੇ ਇਉਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ (ਸ਼ਿਵ) ਨਿਰਿੱਛ (ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ) ਹੈ;
- 59 naiṣā kriyā bhavati kiṃ niricche kiṃ kriyā bhavet … ਜੇ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਿਰਿਆ ਹੋਵੇਗੀ?
- 60 atha citratvamatrāsti bhāvapuñje na tacchive | śivasya tatsvarūpatvaṃ … ਹੁਣ ਜੇ (ਕਹੋ ਕਿ) ਚਿੱਤਰਤਾ (ਵਿਭਿੰਨਤਾ) ਇੱਥੇ ਭਾਵ-ਪੁੰਜ (ਪਦਾਰਥ-ਸਮੂਹ) ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ…
- 61 apekṣya bhāvavaicitryaṃ tasya tebhyo vicitratā | sarvaṃ śivātmakaṃ … ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵੈਚਿੱਤ੍ਰਯ ਦੀ ਅਪੇਕਸ਼ਾ ਨਾਲ ਉਸ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਚਿੱਤਰਤਾ (ਹੈ);
- 62 jalāharaṇaśaktaśca ghaṭo yadi na bhaṇyate | ghaṭaḥ kevala … ਜੇ ਜਲ ਢੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 'ਘੜਾ' ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ (ਅਤੇ) ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ 'ਘੜਾ' ਹੀ (ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ), ਤਾਂ…
- 63 nānāvādairno virodhaḥ kathanīyamihāgrataḥ | uktaṃ vā kālapādādāvāgopālāṅganādinā (ਇਸ ਮਤ ਨਾਲ) ਅਨੇਕ ਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਇੱਥੇ ਅੱਗੇ ਕਥਨ-ਯੋਗ੍ਯ ਹੈ;
- 64 tadaikyaṃ kheṭapālo'pi prāha yā kācana sthitā | śaktiḥ … ਉਸ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਖੇਟਪਾਲ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਪਦਾਰਥ-ਸਮੂਹ ਦੀ, ਦੇਵਾਂ…
- 65 eko rudra itītyādi śrūtāvuktaṃ tathā paraḥ 'ਏਕ ਰੁਦ੍ਰ' (ਰੁਦ੍ਰ ਇੱਕ ਹੈ) ਇਤਿਆਦਿ ਸ਼੍ਰੁਤੀ (ਵੇਦ) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ…
- 66 puruṣaḥ sarva evedamitihāsādiṣūditam | maheśasyāṣṭamūrtitvaṃ yāvatpārthivamūḍhatā 'ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਖ ਹੀ ਹੈ'—ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ;
- 67 sā'rodīditi vede'sti nārthavādo nirarthakaḥ | vidhyaṅgatvena cetsattā nāsatyasyāṅgatā … 'ਉਹ ਰੋਇਆ'—ਇਹ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਹੈ;
- 68 bandhamokṣau na bhidyete sarvatraiva śivatvataḥ ਸਭ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੰਧ ਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ (ਇਹ ਆਪੱਤੀ ਉੱਠਦੀ ਹੈ)।
- 69 vijñānamīdṛksarvasya kasmānna syādvimohitā | saivaiṣā sā ca saṃsāro … (ਉੱਤਰ:) ਸਭ ਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ;
- 70 vibhinnaśivapakṣe tu satye dārḍhyaṃ paratra no | pratītimātramevātra … ਪਰ ਵਿਭਿੰਨ (ਜਗਤ ਤੋਂ ਅਲੱਗ) ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਜੇ (ਸ਼ਿਵ) ਸੱਚਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ…
- 71 nāsatye satyabuddhitvakhaṇḍanātrāsti kācana | kathanaṃ sarvasāmyāya vivādihananāya ca ਅਸਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਯ-ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਖੰਡਨ—ਇੱਥੇ (ਸਾਡੇ ਮਤ ਵਿੱਚ) ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ (ਸਮੱਸਿਆ) ਨਹੀਂ;
- 72 tadātmatve nāsti bandhastadabhāvānna mokṣaṇam ਜਦੋਂ (ਜਗਤ ਦਾ) ਆਤਮਾ ਉਹੀ (ਸ਼ਿਵ) ਹੈ, ਤਾਂ ਬੰਧ ਨਹੀਂ;
- 73 kimarthaṃ guruśāstrādi cettathā tadavasthiteḥ | devasya śāstrādbodhena kiṃ … ਜੇ (ਪੁੱਛੋ ਕਿ) ਫਿਰ ਗੁਰੂ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਦਿ ਕਿਸ ਲਈ?
- 74 sa evetthaṃ svecchayāste tatkartṛtvena bodhyataḥ ਉਹੀ (ਸ਼ਿਵ) ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ (ਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟੀ) ਦੇ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਬੋਧ੍ਯ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ…
- 75 sa eva buddharūpatve tathā bhavati tatkṣaṇam | sa … ਉਹੀ ਬੁੱਧ (ਜਾਗ੍ਰਿਤ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਖਿਣ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
- 76 vāditvaprativāditve kasmāccettasya tatsthite ਜੇ (ਪੁੱਛੋ ਕਿ) ਵਾਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਵਾਦੀ (ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਪੱਖ) ਕਿਉਂ?
- 77 vyavahārāya vā sarvaṃ vyavahāro na vastugaḥ | svarūpaṃ … ਜਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਵਹਾਰ ਲਈ ਹੈ;
- 78 sarvamekena rūpeṇa yadvicāryaṃ tathāgrataḥ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਨ-ਯੋਗ੍ਯ ਹੈ—ਇਹ ਅੱਗੇ (ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ)।
- 79 dharmādharmaiśca saṃbandhastathā tacchivasaṃsthiteḥ | tatphalāphalayogena yuktatā tasya tatsthiteḥ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਨਾਲ (ਜੋ) ਸੰਬੰਧ (ਹੈ), ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ (ਹੈ);
- 80 nimittasamavāyayādivaicitryaṃ tadvicitratā | kāraṇasyaikarūpatve na doṣastritayātmatā ਨਿਮਿੱਤ, ਸਮਵਾਯੀ ਆਦਿ ਦਾ ਵੈਚਿੱਤ੍ਰਯ ਉਸ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਹੀ ਵਿਚਿੱਤਰਤਾ ਹੈ;
- 81 samavāyī tadicchaiva tadyogaḥ sahakāraṇamm ਸਮਵਾਯੀ (ਕਾਰਨ) ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ (ਇੱਛਾ) ਦਾ ਯੋਗ (ਗਿਆਨ) ਸਹਕਾਰੀ-ਕਾਰਨ ਹੈ।
- 82 na pṛthivyādike tasmin kalpanā saṃpravartate ਉਸ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ (ਮਿਥਿਆ) ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ।
- 83 tathātvenaiva kḷptatvāttadetatkalpanā bhavet | tadeva tatkalpitaṃ kiṃ satye … ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ) ਕਲਪਿਤ (ਰਚੇ) ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ (ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਆਦਿ ਕੇਵਲ) ਕਲਪਨਾ ਹੋਵੇਗੀ;
- 84 kaṭake'sti suvarṇatvaṃ kuṇḍale kalpanāsti kim | citravahnāvaśokādau kalpanā … ਕੜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ-ਪਣ ਹੈ;
- 85 śivatattve sānubhave paśyantyā na samānatā ਅਨੁਭਵ-ਯੁਕਤ ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤਵ ਦੀ ਪਸ਼੍ਯੰਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ।
- 86 satyāni svātmarūpāṇi paśyato na samānatā ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਸੱਚੇ (ਪਦਾਰਥਾਂ) ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ (ਪਸ਼੍ਯੰਤੀ ਨਾਲ) ਸਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ।
- 87 paśyantyātho śivāvasthā kriyāphalasamāptitaḥ | kriyāyā vātha prārambhe kalpanīyā … (ਜੇ ਕਹੋ ਕਿ) 'ਵੇਖਣ' ਨਾਲ (ਪਸ਼੍ਯੰਤੀ ਵਾਂਗ) ਸ਼ਿਵ-ਅਵਸਥਾ (ਹੈ);
- 88 na ca vāstyantarāle'tra sā daśā yāhi kevalā (ਉੱਤਰ:) ਪਰ ਇੱਥੇ ਅੰਤਰਾਲ (ਵਿਚਕਾਰ) ਵਿੱਚ ਉਹ (ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਿਯ) ਦਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਕੇਵਲ (ਏਕਾਂਤ…
- 89 prasarpatyaparecchaiva punaranyā tathāvidhā ਫਿਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਸਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ।
- 90 yatrātmānubhavāniṣṭhā tatrecchā ca na kiṃ bhavet ਜਿੱਥੇ ਆਤਮ-ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼੍ਠਾ (ਟਿਕਾਅ) ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇੱਛਾ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?
- 91 upalāderjaḍatve'pi śivatvaṃ te kathaṃ sthitam ਪੱਥਰ ਆਦਿ ਦੀ ਜੜ੍ਹਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਿਵਤਾ ਤੇਰੇ (ਮਤ) ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸਥਿਤ ਹੈ?
- 92 saphalāyāṃ samāptāyāṃ kriyāyāṃ samanantaram ਫਲ-ਸਹਿਤ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ—
- 93 kriyāntarecchāsaṃbhūtau tannimittamanantatā | yato'sti śivaśaktīnāṃ tāśca nityamavasthitāḥ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਪਜਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਮਿੱਤ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਅਨੰਤਤਾ (ਅਨਵਸਥਾ ਆ ਪਵੇਗੀ);
- 94 īśvarasya svatantrasya kenecchā vā vikalpyate ਸੁਤੰਤਰ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਸ (ਕਾਰਨ) ਨਾਲ ਕਲਪੀ (ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ) ਜਾਵੇ?
- 95 viśvatucchatvavākyānāṃ vairāgyādyarthavādinām (ਜੋ) ਵਿਸ਼੍ਵ ਦੀ ਤੁੱਛਤਾ ਦੇ ਵਾਕ੍ਯ (ਹਨ), ਉਹ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਆਦਿ ਦੇ (ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ) ਅਰਥਵਾਦ (ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਵਚਨ)…
- 96 ekasminneva dehe tu vibhedātparamāṇugāt ਪਰ ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਣੂ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਭੇਦ (ਅਨੇਕ ਅੰਗ-ਭੇਦ) ਕਾਰਨ—
- 97 ekādhiṣṭhānato vāpi teṣāmapi na dūṣaṇam ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਧਿਸ਼੍ਠਾਨ (ਆਧਾਰ) ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ (ਪਰਮਾਣੂਆਂ) ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।
- 98 tāvadekacitsvarūpaśivaprasaraṇena vā ਜਾਂ ਉੱਨੇ (ਪਰਮਾਣੂ-ਸਮੂਹ) ਵਿੱਚ ਏਕ-ਚਿਤ੍-ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਸਰਣ (ਫੈਲਾਅ) ਨਾਲ (ਏਕਤਾ ਹੈ)।
- 99 pātañjalādīśvareṇa na sāmyamavibhedataḥ | iha tadvanna vijñeyaṃ tasmātsarvaṃ … ਪਾਤੰਜਲ ਆਦਿ (ਯੋਗ) ਦੇ ਈਸ਼੍ਵਰ ਨਾਲ (ਸਾਡੀ) ਸਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ (ਸਾਡਾ ਮਤ) ਅਭੇਦ ਵਾਲਾ ਹੈ;