शिवदृष्टि
Śivadṛṣṭi
- 1 atha cet sarvabhāvānāṃ na vinā tattvamekakam | samanvayo'sti … এতিয়া যদি (কোনোৱে সোধে): সকল ভাৱৰ সমন্বয় এক তত্ত্ব অবিহনে নাই — সেয়া হ’লে এই ঐক্য…
- 2 tadapi sarvadāstīha tadarthamiha varṇyate | yathā sarveṣu bhāveṣu … সেই (ঐক্য)ও ইয়াত সদায় আছে;
- 3 na jātucidvibheditvaṃ tathā tadupakarṇyatām | cittvāt sarvapadārthānāṃ viśeṣaḥ … কেতিয়াও কোনো (প্ৰকৃত) ভিন্নতা নাই — সেয়া এনেদৰে মনোযোগ দি বুজা: সকল পদাৰ্থ চিৎ-স্বৰূপ…
- 4 vibhedeṣvapi tadvyāptyābhedeṣvapyekatā sthitā | icchāvantaḥ sarva eva vyāpakāśca … ভেদসমূহতো — আৰু অভেদসমূহতো — তেওঁৰ (শিৱৰ) ব্যাপ্তিৰ দ্বাৰা একতা স্থিত। সকলোৱেই…
- 5 amūrtāśca tathā sarve sarve jñānakriyātmakāḥ | prabhavaśca tathā … আৰু সকলোৱেই অমূৰ্ত;
- 6 sarve svātmaparicchedavanto nityamavasthitāḥ | vikāsāhlādavantaśca sarve nirvṛtiyoginaḥ সকলোৱেই স্ব-আত্ম-পৰিচ্ছেদযুক্ত, নিত্য অৱস্থিত;
- 7 ghaṭādīnāṃ samastānāmicchāderalpatāsti cet | anyatra dehe sarpādau dīpādau … যদি (আপত্তি যে) সকল ঘট আদিত ইচ্ছা আদিৰ অল্পতা আছে (দেহ, সাপ আদি) আন ঠাইৰ (পূৰ্ণতাৰ)…
- 8 svalpatejasi dārḍhyādvā sarvatra śivatulyatā | bhavedicchādiviṣaye sarvatra pravisāriṇī ক্ষীণ পোহৰতো, নাইবা (জুইৰ) অন্তৰ্নিহিত দৃঢ়তাৰ কাৰণে, সৰ্বত্ৰ শিৱৰ সৈতে সমতা থাকে;
- 9 duḥkhādinā viśeṣaścet tatrāpyaśivatā naca | duḥkhe'pi pravikāsena duḥkhārthe … যদি (কোৱা) দুখ আদিৰ দ্বাৰা ভেদ — তাততো অশিৱতা নাই;
- 10 dṛśyate bandhanaṃ teṣu dhṛtiḥ kīṭādike tathā | nirvṛtyā … (কাৰণ) সিহঁতত আসক্তি দেখা যায়, আৰু সেইদৰে পোক আদিততো এক আঁকোৱালি ধৰা;
- 11 atha ceccidvatāmetadvaktuṃ yuktaṃ kadācana | pṛthivyāderhi mūrtasya ghaṭādervā … এতিয়া যদি (কোনোৱে আপত্তি কৰে): এই (ইচ্ছা, আনন্দ আদিৰ আৰোপ) চিদ্যুক্ত প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰতহে…
- 12 naivaṃ ghaṭasya caitanyamasti jñānāt svakarmaṇi | nājñātvā kartumiṣyeta … এনে নহয়: ঘটৰো চৈতন্য আছে, কিয়নো সি নিজৰ কৰ্মত জানে;
- 13 prakāśajñānajananājjanaḥ kartā jaḍe katham | jaḍena vyajyate nāpi … প্ৰকাশ-জ্ঞান উৎপন্ন কৰাৰ কাৰণেহে প্ৰাণী কৰ্তা;
- 14 cetanecchāvaśādbāhyasampatterajaḍaḥ katham | tiṣṭhatyādikriyāyāṃ hi kartṛtvaṃ na jaḍo … সকলো বাহ্য ফল চেতন ইচ্ছাৰ বশতে হোৱা হেতু, (কৰ্তা) অজড় কেনেকৈ নহয়?
- 15 kartṛtvamupacārāccet kriyāyā apyasatyatā | prayojyatvamathocyeta pravṛttaṃ hi pravartate যদি (কোৱা) কৰ্তৃত্ব উপচাৰৰ (গৌণ প্ৰয়োগৰ) দ্বাৰা — তেন্তে ক্ৰিয়াও অসত্য (হ’ব)। অথবা যদি…
- 16 jānan kartāramātmānaṃ ghaṭaḥ kuryāt svakāṃ kriyām | ajñāte … নিজকে কৰ্তা বুলি জানি ঘটে নিজৰ ক্ৰিয়া কৰে;
- 17 svakarmaṇi mamaitattadityajñānānna ceṣṭanam | kūlaṃ pipatiṣati gorvyavahāraḥ prasiddhyati নিজৰ কৰ্মত 'এয়া মোৰ (কৰিবলগীয়া)' এই জ্ঞান অবিহনে চেষ্টা নাই;
- 18 ghaṭāderbhavatā jñātamācaitanyaṃ kathaṃ yadi | ceṣṭonmeṣādyabhāvāttanmūrcchite kiṃ kariṣyasi ঘট আদিৰ অচৈতন্য তোমাৰ দ্বাৰা কেনেকৈ জ্ঞাত?
- 19 prāṇādyunmeṣavirahādabhivyaktaṃ nu kasya tat | sarvacaitanyavāde tu cārvāko'tra … প্ৰাণ আদিৰ উন্মেষৰ অভাৱৰ পৰা (অচৈতন্য) — কাৰ ওচৰত সেই (অচৈতন্য) ব্যক্ত হয় (যিহেতু…
- 20 pratyekaṃ paramāṇau ceccaitanye'nekacetanāḥ | ghaṭādayaḥ prasajyante pramāṇukathā nahi যদি (আপত্তি) প্ৰতিটো পৰমাণুত চৈতন্য থাকিলে — তেন্তে ঘট আদি প্ৰতিটো অনেক চেতনাযুক্ত হৈ…
- 21 tathā vā śivatattvasya sambhūterathavātathā | ekaikaśo'sti caitanyamanabhivyaktarūpakam অথবা এনেদৰে — শিৱতত্ত্বৰ (স্ব-)সম্ভূতিৰ পৰা, যেনেই হওক বা তেনেই হওক — প্ৰতিটোতে পৃথকে…
- 22 itaśca te'pi cidvantaḥ svātmani jñānayogataḥ | svayameva na … আৰু ইয়াৰ পৰাও সিহঁতো চিদ্যুক্ত, নিজৰ আত্মাত জ্ঞানৰ যোগৰ কাৰণে;
- 23 nānyathā grahaṇaṃ teṣāṃ devadattena cedbhavet | devadatto'tra kiṃ … (আৰু) সিহঁতৰ গ্ৰহণ আন কোনো প্ৰকাৰে (চৈতন্যৰ বাহিৰে) হ’ব নোৱাৰে। যদি (কোৱা) সেয়া দেৱদত্তৰ…
- 24 golakaṃ na prayātīha śakteravyatirekataḥ | śaktimadbhogatāyāṃ vā tatraiva … চকুৰ গোলকটো ইয়াত (বিষয়লৈ) আগবাঢ়ি নাযায়;
- 25 ātmano vyāpakatvena śarīre vyarthatā bhavet | jaḍatvādathavā śaktastacchaktyā … আত্মাৰ ব্যাপকতাৰ কাৰণে শৰীৰ(ৰূপ যন্ত্ৰ) ব্যৰ্থ হ’ব;
- 26 purā śakterānayane cakṣuḥ śaktaṃ na veti vā | … (আৰু সোধা:) আগেয়ে, (বিষয়লৈ) শক্তি অনাৰ (কাৰ্যতে) চকু (তাৰ বাবে) শক্ত নে নহয়?
- 27 prākśakteratha sāmarthyaṃ śakteḥ śaktatvamāpatet | manaso naca bāhye'sti … তেন্তে পূৰ্বশক্তিৰ সামৰ্থ্য (লাগিব), আৰু (সেই) শক্তিৰ (পুনৰ) শক্তত্ব আহি পৰিব (এনেদৰে…
- 28 śaktirghaṭe'tra kiṃ kuryāgṛhitvāntarathāviśet | budhnodarādikaṃ tattu gṛhītvā naca … শক্তিয়ে ইয়াত ঘটত কি কৰিব পাৰে?
- 29 tathākāraguṇatvānna dravyācca calanaṃ pṛthak | śakternacāpi tajjñānaṃ yena … (দৃষ্টিশক্তি) সেই (মূৰ্ত) আকৃতিৰ গুণ হোৱা বাবে, দ্ৰব্যৰ পৰা পৃথকে তাৰ চলন (সম্ভৱ) নহয়;
- 30 antarviṃśati cecchaktirantarapyupalambhanam | apraveśānna manasaḥ sambandha upapadyate যদি (কোৱা) শক্তি ভিতৰত সোমায় — তেন্তে উপলম্ভনও (বিষয়ৰ) ভিতৰতে হ’ব লাগিব (যিটো অসংগত);
- 31 vibhutvenendriyāṇāṃ te kiṃ vṛthaiva śarīratā | cakṣuṣā cedarpitaṃ … (আত্মাৰ) ব্যাপকতাৰ কাৰণে ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ শৰীৰৰূপ (যন্ত্ৰ) তোমাৰ বাবে বৃথাই নেকি?
- 32 tadātmanyaparokṣatve bhavedāptavacaḥ sphuṭam | ye vikalpāḥ śaktigatāste'pyāyānti manaḥ … (কিন্তু) যদি সেই (বিষয়) আত্মাত আগৰে পৰা অপৰোক্ষ (সাক্ষাৎ), তেন্তে (সেই অৰ্পণ) স্পষ্টভাৱে…
- 33 cakṣūraśmigamatvaṃ cet sa pratyakṣo'rkaraśmivat | bhāvānāṃ pratibimbatva ātmano'pi … যদি (ধৰা) দৃষ্টিৰশ্মিৰ গমন হয় — তেন্তে সি সূৰ্যৰশ্মিৰ দৰে প্ৰত্যক্ষ (হ’ব লাগিছিল, যিটো…
- 34 pratibimbeṣvasatyatvādamūrteṣveṣvagocarāt | tasmādghaṭaḥ svamātmānamavagacchannavasthitaḥ (সংগতি নাই,) কাৰণ প্ৰতিবিম্ব অসত্য, আৰু অমূৰ্ত (আত্মা)ত এইবোৰ (মূৰ্ত বস্তু) তাৰ গোচৰ…
- 35 tadaikyāttaccakṣuṣaiva prakriyā cet kathaṃ sthitā | tathā śivasya … যদি (কোৱা) সেই (আত্মাৰ সৈতে) ঐক্যৰ পৰাই সেই চকুৰে (জ্ঞানৰ) প্ৰক্ৰিয়া (হয়) — তেন্তে…
- 36 andhāderanyadṛṣṭyātra ghaṭaḥ kiṃ prathate na cet | śivatvasya … (কোনোৱে আপত্তি কৰিব পাৰে:) ইয়াত ঘট আনৰ — আনকি অন্ধৰ (সংগীৰ) — দৃষ্টিৰে প্ৰথিত (প্ৰকাশিত)…
- 37 icchāvattvamanenaiva nyāyenāsya nijāṃ kriyām | anicchurna karotyevamata evāsti … এই ন্যায়ৰ দ্বাৰাই ইয়াৰ ইচ্ছাৱত্ত্ব (সিদ্ধ, কাৰণ সি) নিজৰ ক্ৰিয়া (কৰে);
- 38 nānirvṛtau pravarteta sphuṭe jñānakriye sthite | karmaprabhavanatvāttatprabhutvamavadhāryate নিৰ্বৃতিৰ অভাৱত কোনেও ক্ৰিয়াত প্ৰৱৃত্ত নহয়;
- 39 svacchākarmavimarśena svecchākarmatvamādṛtam | sarve padārtharūpeṇa sāmānyenārthavattayā স্বচ্ছন্দ স্বেচ্ছাকৰ্মৰ বিমৰ্শৰ দ্বাৰা স্বেচ্ছাকৰ্মত্ব (সকলোতে) আদৃত;
- 40 vyāpakā vyapadiśyante svakāryavyāpanādatha | yadi te na svayaṃgrāhyā … নিজৰ কাৰ্যক ব্যাপন কৰাৰ পৰা (বস্তুবোৰ) ব্যাপক বুলি ব্যপদিষ্ট হয়;
- 41 bāhyāvayavatadyogāttadantaraviyogataḥ | paṭo gṛhītaḥ sakala iti na syāt … বাহ্য অৱয়ৱৰ সৈতে সংযোগৰ পৰা, আৰু ভিতৰৰ (অৱয়ৱৰ) পৰা বিয়োগৰ পৰা, ‘বস্ত্ৰখন সম্পূৰ্ণভাৱে…
- 42 sarvajñatvamapraveśādvyavadhānādiyogataḥ | nacānyāvayavatvena tadanyeṣvanumānatā (সমগ্ৰক গ্ৰহণ কৰিবলৈ) সৰ্বজ্ঞতা লাগিব, কাৰণ (চকুৱে বিষয়ত) প্ৰৱেশ নকৰে আৰু ব্যৱধান আদিৰ…
- 43 na cānyāvayavaiḥ sārddhaṃ sambandhagrahaṇaṃ purā | tasmānnānyena gṛhyante … আৰু আন অৱয়ৱবোৰৰ সৈতে (দৃষ্ট পৃষ্ঠৰ) সম্বন্ধৰ গ্ৰহণ আগেয়ে (হোৱা) নাই;
- 44 tatsthāna eva tajjñānā saṃvideṣā vimṛśyatām | nacāpyastyanumānena pareṣāṃ … এইটো বিচাৰ কৰা: এয়া সেই সংবিৎ, যিয়ে সেই (বিষয়)ক ঠিক সেই ঠাইতে (য’ত বিষয় থাকে, তাতে)…
- 45 dhūmāttatra gṛhītaṃ kiṃ sāmānyaṃ naiva gṛhyate | agrāhyatvāttasya … ধোঁৱাৰ পৰা তাত কি গৃহীত হয়?
- 46 deśo'pi na gṛhīto'tra dhūmalekhānurūpataḥ | nacāpi nimne hrasve … ইয়াত (অগ্নিৰ সঠিক) স্থানো ধোঁৱাৰ ৰেখাৰ অনুৰূপে গৃহীত নহয়;
- 47 atrāpi kvāpi vāstīti kalpanā kalpanaiva hi | yatra … ‘(অগ্নি) ইয়াত নে আন ক’ৰবাত আছে’ — এই কল্পনা সঁচাকৈয়ে কেৱল কল্পনাহে, কিয়নো ‘য’তেই ধোঁৱা…
- 48 tatrākāśe sthito dhūmo na vahneḥ kaṇamātrakam | dhūmena … তাত আকাশত থকা ধোঁৱা অগ্নিৰ এটা কণিকাও নহয়;
- 49 tadbudhnāvayavairvātha te'pi yāntyūrdhvatāṃ kṣaṇāt | budhnastairnaca sambaddhaḥ kadāciccakṣuṣo … অথবা (যদি কোৱা অগ্নি অনুমিত হয়) ধোঁৱাৰ তলৰ অৱয়ৱবোৰৰ দ্বাৰা — সিহঁতো এক নিমিষতে ওপৰলৈ…
- 50 sambandho grahakāle tu nacordhvāvayavairbhavet | vahnerdūratarasthityā vahniśliṣṭeṣvalakṣyatā কিন্তু (ধোঁৱা) গ্ৰহণৰ সময়ত (অগ্নিৰ) ওপৰৰ অৱয়ৱবোৰৰ সৈতে কোনো সম্বন্ধ নাথাকিব;
- 51 nacāpi vahnirjanakaḥ kāṣṭheṣveva hi darśanāt | ata eva … আৰু অগ্নি (ধোঁৱাৰ একমাত্ৰ) জনকও নহয়, কিয়নো (ধোঁৱা) কেৱল (তিতা) কাঠ আদিতহে দেখা যায়;
- 52 sannidhānādathāgneśca cullyādeḥ sannidhirna kim | dhūmena janyate jñānaṃ … অথবা যদি (কোৱা) অগ্নিৰ সান্নিধ্যৰ পৰা — তেন্তে চুলা আদিৰ সান্নিধ্য (কিয় সমানে অনুমিত)…
- 53 kutra te'nyatra dṛṣṭatvāttaddṛṣṭeragnidṛṣṭatā | atreti dharmitā kasya parvatādau … তোমাৰ বাবে (অগ্নি) ক’ত?
- 54 tatsāmastyasyāgrahaṇādadṛṣṭe dharmitā kutaḥ | dṛṣṭaścet sarvaghaṭavattadaṅgasyāgnidarśanam তাৰ সমস্ততা গৃহীত নোহোৱা বাবে, অদৃষ্ট (সমগ্ৰ)ত ধৰ্মিতা ক’ৰ পৰা?
- 55 svārthānumānaṃ naivaṃ cenna śabdairantare sthitam | agnireṣo'tra dhūmo … যদি (আপত্তি কৰা) স্বাৰ্থানুমান এনেদৰে (শব্দৰ দ্বাৰা) গঠিত নহয় — (তথাপি তাতো) সি শব্দৰ…
- 56 eṣa ityapadiśyeta tajjñānaṃ janayet katham | karaṇatve kartrapekṣā … ‘এইটো’ বুলি অপদিষ্ট হ’লেও, (সেই চিহ্নই) সেই (অগ্নিৰ) জ্ঞান কেনেকৈ জন্মাব?
- 57 vahnestu tatrāpekṣyatve janakatvaṃ vyavasthitam | yacca yadviṣayaṃ jñānaṃ … কিন্তু অগ্নিয়েই যদি তাত (সঁচাকৈ) অপেক্ষ্য হয়, তেন্তে (জ্ঞানৰ) জনকত্ব তাৰেই প্ৰতিষ্ঠিত…
- 58 dhūmādagnipratītiśca na cāyaṃ niyamaḥ sthitaḥ | kakṣabhūrjādijo vahnirguhākāre … আৰু ধোঁৱাৰ পৰা অগ্নিৰ প্ৰতীতি — এই (কথিত নিশ্চিত) নিয়ম প্ৰতিষ্ঠিত নহয়;
- 59 mahāntaṃ dhūmamutpādya tatkālaṃ vāriṇā hataḥ | tatra kevaladhūmāsthā … বহু পৰিমাণৰ ধোঁৱা উৎপন্ন কৰি, ঠিক সেই সময়তে (অগ্নি) পানীৰে নুমুৱা হয়;
- 60 tasmāttadvyapadeśe na vahniḥ svaṃ vinivedayet | vīkṣyātmanā tathātmānaṃ … সেয়ে সেই (অনুমান-চিহ্নৰ) অপদেশত অগ্নিয়ে নিজকে নিবেদন কৰিব নোৱাৰে;
- 61 etayaiva diśā dūṣyaṃ svabhāvādyamasaṃśayam | parānumāne pakṣādau dharmāderbhedyabheditā এই একে পথেৰেই স্বভাৱ আদিৰ (পৰা কৰা অনুমান) নিঃসন্দেহে দূষ্য (খণ্ডনীয়);
- 62 anumānasyānyathānyairdūṣaṇā pravidhīyate | avasthādeśakālānāmityādibhirudāhṛtaiḥ আৰু অনুমানৰ খণ্ডন আনে আন আন প্ৰকাৰেও কৰে — অৱস্থা, দেশ আৰু কালৰ (বিচাৰ) আদিৰে, যেনেদৰে…
- 63 yatra deśe ca kāle ca pravṛttistatra saṃgamaḥ | … যি দেশত আৰু যি কালত (সফল) প্ৰৱৃত্তি, ত’তে (শব্দ আৰু বস্তুৰ) সংগম;
- 64 na cāpi sthirabhāvānāṃ kvāpyasti vyabhicāritā | sūryaḥ prakāśakaḥ … আৰু স্থিৰ ভাৱবোৰৰ ক্ষেত্ৰত ক’তো কোনো ব্যভিচাৰিতা (ব্যতিক্ৰম) নাই: সূৰ্য, প্ৰকাশক, কোনো…
- 65 śabdairarthāḥ pratīyante sarvatraivaṃ kva niścayaḥ | sphoṭādarthapratītiśced vyajyate … (যদি) শব্দৰ দ্বাৰাই অৰ্থবোৰ সকলোতে এনেদৰে প্ৰতীত হয় — তেন্তে (বস্তুৰ স্বতন্ত্ৰ) নিশ্চয়…
- 66 tasyāpi sarvadeśyatvānniścayaḥ kena labhyate | bhojanāderaceṣṭatve vyavahāravilopitā সেই (স্ফোট)ৰো, যিহেতু সি সকলো ঠাইতে উদ্দিষ্ট হ’ব পাৰে, কাৰ দ্বাৰা নিশ্চয় লাভ হয়?
- 67 anumānaṃ na cāstīti pakṣādirnopayujyate | gopālaghaṭikānyaiśca ghaṭitā na … এনেদৰে (বাস্তৱবাদীয়ে ভবাৰ দৰে বৈধ) অনুমান নাই;
- 68 na bhāṃḍe śakyate dhūmaḥ praveṣṭuṃ vahnivarjite | tasmādvarṇanikaiveyaṃ … (যেনেকৈ) অগ্নিহীন পাত্ৰত ধোঁৱা সোমাব নোৱাৰে (তথাপি যেন দেখা যায়), সেয়ে এই (গোটেই…
- 69 yairuktaṃ siddhasādhyatvaṃ sāmānye tanna dūṣaṇam | atreti tatprayogatvāddigdeśādyairviśeṣitā যিসকলে (আমাৰ বিৰুদ্ধে) কয় যে ‘ইয়াত সামান্যৰ ক্ষেত্ৰত সিদ্ধসাধ্যত্বৰ দোষ হয়’ — সেয়া…
- 70 na sarveṣāṃ viśeṣāṇāṃ pratyakṣe'pi bhaved grahaḥ | viśeṣapūrvatādhyakṣe'viśeṣo'styanumānataḥ প্ৰত্যক্ষতো সকলো বিশেষৰ গ্ৰহণ নহয়;
- 71 ato nāstyanumānasya dūṣaṇādyaiḥ prabhāṣitaiḥ | tena pūrvoktayā nītyā … সেয়ে ঘোষিত খণ্ডন আদিৰ দ্বাৰা অনুমানৰ কোনো (স্বতন্ত্ৰ স্থিতি) নাই;
- 72 nāpyāptavacanagrāhyaḥ sāmānyādvā viśeṣataḥ | sāmānyādanumānoktadūṣaṇaṃ tadviśeṣataḥ আৰু (বিষয়) আপ্তবচনৰ দ্বাৰাও গ্ৰাহ্য নহয় — সামান্যৰ দ্বাৰাই হওক বা বিশেষৰ দ্বাৰাই:…
- 73 pratyakṣatvaṃ prasajyeta tathāptatve'pyaniścayāt | svātantryaṃ naca śabdasya racanātvena … (বিশেষৰ দ্বাৰা) প্ৰত্যক্ষত্বৰ প্ৰসংগ হ’ব;
- 74 tatrāpi vyañjakāpekṣā syāt parāyattataiva hi | arthāpattyādinā nāpi … তাতো এক ব্যঞ্জকৰ অপেক্ষা থাকিব — সঁচাকৈয়ে নিছকে পৰাধীনতাহে। আৰু অৰ্থাপত্তি আদিৰ দ্বাৰাও…
- 75 pratibhā ca pramāṇatve varṇyamānā na śobhate | kākatālīyarūpatvādaśvādestaraṇādatha আৰু প্ৰতিভা, এক (পৃথক) প্ৰমাণৰূপে বৰ্ণিত হ’লে, থিয় নহয় — কিয়নো সি (নিছক) কাকতালীয়,…
- 76 tadaharjātakasyāpi vāsanā sānyajanmajā | tattajjātīyadharmo vā tathājñānasvabhāvatā সেইদিনাই জন্মা (শিশু)ৰো (জ্ঞান প্ৰকাশ কৰা) বাসনা থাকে — আৰু সেই (বাসনা) আন জন্মত জন্মা,…
- 77 vyāpakatvācchivatvasya sarvajñatvādbhavedatha | tasmādetacca saṃjñeyaṃ sarvaḥ svātmānamātmanā শিৱত্বৰ ব্যাপকতাৰ কাৰণে, আৰু (তাৰ) সৰ্বজ্ঞতাৰ কাৰণে (এই সকলো সিদ্ধ হয়);
- 78 jānannavasthito dūre svargādau niraye'thavā | pratyakṣādiprakriyāyāstathā śivakṛtasthiteḥ (নিজৰ আত্মাক) জানি (সি এনেদৰে) দূৰতো অৱস্থিত, স্বৰ্গ আদিত, অথবা নৰকত;
- 79 nautarabhrāntināśādau samyagdṛṣṭisamudgamāt | yamasainikasaddṛṣṭidharādeścalanodgamāt (চৈতন্যৰ সৰ্বজ্ঞতা সমৰ্থিত হয়) সম্যক্ দৃষ্টিৰ উদ্গমৰ পৰা (নাৱেৰে) পাৰ হোৱা আদি…
- 80 bhūkampanācca śeṣādicalanāccenna sarvataḥ | gamāgamena vāyavādeḥ kānyā bhavati … আৰু (কোনোৱে সুধিব) ভূমিকম্পৰ পৰা, শেষনাগ আদিৰ চলনৰ পৰা (এয়া হয় নে) — (আমি কওঁ) এই সকলোৰ…
- 81 sarvatra devatātmatvājjaḍeṣvapyupavarṇitā | potādeścedupāyena dṛṣṭe dīpādyupāyatā সকলো ঠাইতে, (সকলো বস্তুৰ) আত্মা দেৱতা হোৱা বাবে, জড় বস্তুতো চেতনা আৰোপিত হয়;
- 82 tatra cet suprasiddhatve tathā tatra prasiddhitaḥ | tulyakālaṃ … যদি (কোৱা) তাত (প্ৰদীপত) সেই (ক্ৰিয়াশীল চৈতন্য) সুপ্ৰসিদ্ধ, তেন্তে সেইদৰে তাত (নাৱতো)…
- 83 taddeśatvaṃ punaḥ kasmāditi cettattathāgrataḥ | bhāvā mūrtāḥ sarva … যদি পুনৰ সোধা ‘তাৰ সেই দেশত থকাটো ক’ৰ পৰা?
- 84 jñeyā avayavenaite yāvadyāvadadarśanāḥ | aṇūnāmatha mūrtatvādevaṃ cet kiṃ … এইবোৰ (নিজ) অৱয়ৱৰ দ্বাৰা জ্ঞেয়, ঠিক সেই পৰিমাণেই যিমান সিহঁত (অন্যথা) অদৃশ্য। এতিয়া…
- 85 sūkṣmatvāttarhyadṛśyatvamaspṛśyatvamamūrtatā | tairadṛśyairyadārabdhaṃ tattathaivātha saṃhateḥ তেন্তে (তুমি স্বীকাৰ কৰা যে) সূক্ষ্মতাৰ কাৰণে অদৃশ্যতা, অস্পৃশ্যতা — (এককথাত) অমূৰ্ততা।…
- 86 dṛśyatvaṃ teṣu saṃghātāt kiṃ teṣāṃ rūpatākṣatiḥ | svarūpamiśrībhāvo … (যদি) সিহঁতত দৃশ্যতা সংঘাতৰ (সমষ্টিৰ) পৰা (আহে) — সেয়া সিহঁতৰ (পৃথক অদৃশ্য) ৰূপৰ ক্ষতি…
- 87 ye tatra pṛṣṭhato vṛttāste pratyekamamūrtakāḥ | amūrtatvena bhāvānāṃ … তাত পিছফালে অৱস্থিত যি (পৰমাণু), সেইবোৰ প্ৰত্যেকেই পৃথকভাৱে অমূৰ্ত (তথাপি জ্ঞানত সোমায়);
- 88 jñānasvarūpagrahāṇāṃ tadgrahāttadgrahaḥ kila | atatsvarūparūpatve nānyasyānyagrahādgrahaḥ যি জ্ঞানে (নিজে) জ্ঞানস্বৰূপ (বিষয়)ক গ্ৰহণ কৰে, সিহঁতৰ ক্ষেত্ৰত সেই (জ্ঞান)ৰ গ্ৰহণৰ পৰাই…
- 89 evamindriyaśaktīnāṃ jñānamantaḥ praveśanāt | sāmānyā mūrtatā vyāptā hyamūrtatvaṃ … এনেদৰে ইন্দ্ৰিয়শক্তিবোৰৰ জ্ঞান, (বিষয়ৰ) ভিতৰত প্ৰৱেশৰ কাৰণে — (দেখুৱায় যে) সাধাৰণ…
- 90 kathamākāraghaṭanā vyomni nityeva nīlatā | ātmecchātaḥ sthitā bhāvāḥ … (আন কেনেকৈ) আকৃতিৰ ঘটনা (বিষয়ৰ গঠন) হয়, অথবা আকাশত নীলত্বৰ (যেন) নিত্যতা (প্ৰতীয়মান…
- 91 māyīyatve jagati vā prākṛte vānyathāpivā | amūrtakāraṇairyogāttanmūrtatvaṃ nivāryate জগত মায়ীয় হওক, অথবা প্ৰাকৃত (প্ৰকৃতিজাত), অথবা আন প্ৰকাৰে — অমূৰ্ত কাৰণৰ সৈতে যোগ থকা…
- 92 avidyāyogato vāpi śāktarūpatvato'pivā | jñānasyāpi bahīrūpe śabdarūpe'pivā tathā (সেইদৰে জগত) অবিদ্যাৰ যোগৰ পৰা হওক, অথবা (শিৱৰ) শক্তিস্বৰূপ হোৱাৰ পৰা, অথবা আন প্ৰকাৰে —…
- 93 etadeva hi yuktaṃ tu ghaṭāderbāhyamekataḥ | kuḍyādinirgatāccaiva yogināṃ … এই দৃষ্টিভংগীয়েই কেৱল সংগত: ঘট আদিৰ (আপাত) বাহ্যতা (কেৱল) এফালৰ পৰাহে — আৰু (এয়া সিদ্ধ…
- 94 agrakavyavadhānāderatha cetkāryanāśitā | padārthavitprakriyayā prakriyā prakriyaiva sā অথবা যদি (কোৱা) সন্মুখত ব্যৱধান আদিৰ পৰা (প্ৰত্যক্ষ) কাৰ্যৰ নাশ হয় — (আমি কওঁ)…
- 95 kāryasya nāśe tatkāryakārye tatkāryanāśitā | kṣaṇalakṣāṇi jāyante kramāttattadvināśataḥ (ক্ষণিকবাদীৰ মতে,) কাৰ্যৰ নাশত সেই কাৰ্যৰ (নিজৰ) কাৰ্যৰ নাশ (হয়);
- 96 tathotpattau kṣaṇānantyamīśvarecchāvaśādatha | kṣaṇa eko nacaivaṃ tacceśvarecchāvirodhakṛt সেইদৰে উৎপত্তিতো (অসীম) ক্ষণৰ অনন্ত্য (হ’ব);
- 97 ekakṣaṇatvaṃ lakṣyasya bahukālasya nārhatā | kṣaṇabhaṅgānnacaivaṃ hi sa … দীৰ্ঘকালস্থায়ী বিষয়ৰ বাবে এক-ক্ষণত্ব উপযুক্ত নহয়;
- 98 svaśaktyā ghanarūpatve śiva āste kvacittathā | sthitaṃ sarvamamūrtatve … নিজৰ শক্তিৰে, ঘন (কঠিন) ৰূপ (গ্ৰহণ কৰাত) শিৱ এনেদৰে কোনো (ৰূপত) অৱস্থিত;
- 99 sarvajñatvādaśeṣasya tadaharjātadārake | kṣīrādike nigalanāttadā kāle'pyaśikṣite (এয়া সিদ্ধ হয়) সমগ্ৰ (প্ৰাণীৰ) সৰ্বজ্ঞতাৰ পৰা: সেইদিনাই জন্মা শিশুৰ ক্ষেত্ৰত, সেই কালত…
- 100 udarasthasya ca grāsagrahaṇānmāturantare | aśikṣitānāṃ taraṇāt prāṇināṃ nimnagājalāt আৰু (এয়া সিদ্ধ হয়) মাতৃৰ ভিতৰত গৰ্ভস্থ (শিশু)ৰ গ্ৰাস গ্ৰহণৰ পৰা, আৰু অশিক্ষিত (নৱজাত)…
- 101 sarvajñatve na kiṃ sarve sarvajñāḥ syuḥ śarīriṇaḥ | … যদি (এনে অন্তৰ্নিহিত) সৰ্বজ্ঞতা থাকে, তেন্তে সকলো দেহধাৰী প্ৰাণী সৰ্বজ্ঞ কিয় নহ’ব?
- 102 saṃkalpakena cittena tattajjñānamasaṃśayam | saṃkalpānāṃ ca satyatvaṃ purastātpratipāditam সংকল্পকাৰী চিত্তৰ দ্বাৰা সেই সেই (বিষয়ৰ) জ্ঞান নিঃসন্দেহে (সিদ্ধ হয়);
- 103 sarvabhāvagrahaṇatāyogyatvādvā kramasthiteḥ | pratyakṣādyairupāyairvā nirupāyatayāpivā (সকলোৱে সৰ্বজ্ঞ) সকলো ভাৱৰ গ্ৰহণৰ যোগ্যতাৰ কাৰণে — সেই (যোগ্যতা) ক্ৰমত অৱস্থিত হওক,…
- 104 tattadrūḍhivaśādvāpi sarvajñatvapravartanāt | sarve sarvātmabhāvena sarvajñā vā vyavasthitāḥ অথবা সেই সেই ৰূঢ়িৰ (প্ৰতিষ্ঠিত সামৰ্থ্যৰ) বলত, সৰ্বজ্ঞতাৰ প্ৰৱৰ্তনৰ পৰা — সকলোৱে…
- 105 sarve bhāvāḥ svamātmānaṃ jānantaḥ sarvataḥ sthitāḥ | madātmanā … সকলো ভাৱ সকলো ফালে নিজৰ আত্মাকে জানি অৱস্থিত;
- 106 sadāśivātmanā vedmi sa vā vetti madātmanā | śivātmanā … মই সদাশিৱৰ আত্মাৰে জানোঁ, অথবা তেওঁ মোৰ আত্মাৰে জানে;
- 107 sadāśivātmanā vetti ghaṭaḥ sa ca ghaṭātmanā | sarve … ঘটে সদাশিৱৰ আত্মাৰে জানে, আৰু তেওঁ (সদাশিৱে) ঘটৰ আত্মাৰে;
- 108 sarvasya sarvamastīha nānābhāvātmarūpakaiḥ | madrūpatvaṃ ghaṭasyāsti mamāsti gahṭarūpatā ইয়াত সকলোৰ সকলো আছে, নানা ভাৱৰ আত্মাৰূপবোৰৰ পথেৰে;
- 109 nānābhāvaiḥ svamātmānaṃ jānannāste svayaṃ śivaḥ | cidvyaktirūpakaṃ nānābhedabhinnamanantakam নানা ভাৱৰ দ্বাৰা শিৱে নিজেই নিজৰ আত্মাকে জানি অৱস্থিত — (সেই আত্মা) যাৰ ৰূপ চিদ্ব্যক্তি…
- 110 evaṃ sarveṣu bhāveṣu sarvasāmye vyavasthite | tena sarvagataṃ … এনেদৰে, সকলো ভাৱত সকলোৰ সমতা প্ৰতিষ্ঠিত হোৱাত, তাৰ দ্বাৰা সকলো বস্তু, সৰ্বগত, শিৱৰূপ বুলি…