स्पन्दकारिकाः
Spandakārikāḥ
- 1 yasyonmeṣa-nimeṣābhyāṃ jagataḥ pralayodayau / taṃ śakti-cakra-vibhava-prabhavaṃ śaṅkaraṃ stumaḥ … ആരുടെ ഉന്മേഷ-നിമേഷങ്ങളാൽ (കണ്ണു തുറക്കലും അടയ്ക്കലും കൊണ്ട്) ലോകത്തിന്റെ പ്രളയവും ഉദയവും…
- 2 yatra sthitam idaṃ sarvaṃ kāryaṃ yasmāc ca nirgatam … ഈ കാര്യജഗത്തെല്ലാം ആരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുവോ, ആരിൽനിന്നു പുറപ്പെടുന്നുവോ — അവന്റെ…
- 3 jāgrad-ādi-vibhede 'pi tad-abhinne prasarpati / nivartate nijān naiva … ജാഗ്രത് ആദിയായ അവസ്ഥാഭേദങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചുകൊണ്ടും, അവയിൽനിന്ന് അഭിന്നമായിത്തന്നെ, അത്…
- 4 ahaṃ sukhī ca duḥkhī ca raktaś cetyādi-saṃvidaḥ / … 'ഞാൻ സുഖിയാണ്', 'ഞാൻ ദുഃഖിയാണ്', 'ഞാൻ രക്തനാണ്' എന്നിങ്ങനെയുള്ള ജ്ഞാനങ്ങൾ — സുഖാദി…
- 5 na duḥkhaṃ na sukhaṃ yatra na grāhyaṃ grāhakaṃ … ദുഃഖമോ സുഖമോ ഇല്ലാത്ത, ഗ്രാഹ്യമോ ഗ്രാഹകമോ ഇല്ലാത്ത, മൂഢഭാവവും (ജഡാവസ്ഥയും) ഇല്ലാത്ത…
- 6 yataḥ karaṇa-vargo 'yaṃ vimūḍho 'mūḍha-vat svayam / sahāntareṇa … ജഡമായ ഈ കരണവർഗ്ഗം (ഇന്ദ്രിയസമൂഹം), അന്തരചക്രത്തോടു (അന്തഃകരണത്തോടു) ചേർന്ന്,…
- 7 labhate tat-prayatnena parīkṣyaṃ tattvam ādarāt / yataḥ svatantratā … സർവത്ര അകൃത്രിമമായ സ്വാതന്ത്ര്യം ആരുടേതുണ്ടോ ആ പരീക്ഷ്യമായ തത്ത്വത്തെ ആദരപൂർവം…
- 8 na hīcchā-nodanasyāyaṃ prerakatvena vartate / api tv ātma-bala-sparśāt … ഇച്ഛയുടെ പ്രേരണയ്ക്ക് ഇവൻ കേവലം പ്രേരകനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല;
- 9 nijāśuddhyāsamarthasya kartavyeṣv abhilāṣiṇaḥ / yadā kṣobhaḥ pralīyeta tadā … നിജമായ അശുദ്ധിമൂലം (കർമങ്ങൾ ചെയ്യാൻ) അസമർത്ഥനായിരുന്നിട്ടും കർത്തവ്യങ്ങളിൽ…
- 10 tadāsyākṛtrimo dharmo jñatva-kartṛtva-lakṣaṇaḥ / yatas tad epsitaṃ sarvaṃ … അപ്പോൾ അവന്റെ അകൃത്രിമമായ ധർമ്മം — ജ്ഞത്വ-കർതൃത്വങ്ങളാൽ (സർവജ്ഞത്വവും സർവശക്തിത്വവും)…
- 11 tam adhiṣṭhātṛ-bhāvena svabhāvam avalokayan / smayamāna ivāste yas … സ്വന്തം സ്വഭാവത്തെ അധിഷ്ഠാതൃഭാവത്തിൽ (പ്രസിദ്ധിക്കുന്നവന്റെ ഭാവത്തിൽ) ദർശിച്ചുകൊണ്ട്…
- 12 nābhāvo bhāvyatām eti na ca tatrāsty amūḍhatā / … അഭാവം (ശൂന്യത) ധ്യാനവിഷയമാകുന്നില്ല;
- 13 atas tat-kṛtrimaṃ jñeyaṃ sauṣupta-padavat sadā / na tv … അതിനാൽ ആ (ശൂന്യാവസ്ഥ) സുഷുപ്തിയുടെ പദംപോലെ കൃത്രിമമായി ജ്ഞേയമാണ്;
- 14 avasthā-yugalaṃ cātra kārya-kartṛtva-śabditam / kāryatā kṣayiṇī tatra kartṛtvaṃ … ഇവിടെ കാര്യ-കർതൃത്വം എന്നു പേരായ ഒരു അവസ്ഥായുഗളമുണ്ട്;
- 15 kāryonmukhaḥ prayatno yaḥ kevalaṃ so 'tra lupyate / … കാര്യാഭിമുഖമായ പ്രയത്നം മാത്രമേ (സുഷുപ്തിയിൽ) ലുപ്തമാകുന്നുള്ളു;
- 16 na tu yo 'ntarmukho bhāvaḥ sarvajñatva-guṇāspadam / tasyopalabdhi-lopo … എന്നാൽ സർവജ്ഞത്വഗുണത്തിന്റെ ആസ്പദമായ ആ അന്തർമുഖസ്വരൂപമായ ഭാവത്തിന് ഉപലബ്ധിയുടെ ലോപമില്ല;
- 17 tasyopalabdhā satataṃ tri-padāvyabhicāriṇaḥ / nityaṃ syāt suprabuddhasya tad-ādy-ante … സുപ്രബുദ്ധനായവന് ത്രിപദങ്ങളിലും (മൂന്ന് അവസ്ഥകളിലും) അവ്യഭിചാരിയായ ആ ഉപലബ്ധാവ്…
- 18 jñāna-jñeya-svarūpiṇyā śaktyā paramayā yutaḥ / pada-dvaye vibhur bhāti … ജ്ഞാന-ജ്ഞേയസ്വരൂപിണിയായ പരമശക്തിയോടു ചേർന്നു വിഭുവായ പ്രഭു രണ്ടു പദങ്ങളിലും (ജാഗ്രത്,…
- 19 guṇādi-spanda-niṣyandāḥ sāmānya-spanda-saṃśrayāt / labdhātma-lābhāḥ satataṃ syur jñasyāparipanthinaḥ // സാമാന്യസ്പന്ദത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ഗുണാദികളുടെ (വിശേഷ) സ്പന്ദനിഷ്യന്ദങ്ങൾ (പ്രവാഹങ്ങൾ)…
- 20 aprabuddha-dhiyas tv ete sva-sthiti-sthaganodyatāḥ / pātayanti duruttāre ghore … എന്നാൽ അപ്രബുദ്ധബുദ്ധികളായവർക്ക് ഇതേ (ശക്തികൾ) സ്വസ്ഥിതിയെ മറയ്ക്കാൻ ഉദ്യുക്തമായി,…
- 21 ataḥ satatam udyuktaḥ spanda-tattva-viviktaye / jāgrad eva nijaṃ … അതിനാൽ സ്പന്ദതത്ത്വത്തെ വിവേചിച്ചറിയാൻ സദാ ഉദ്യുക്തനായവൻ ജാഗ്രദവസ്ഥയിൽത്തന്നെ വൈകാതെ…
- 22 atikruddhaḥ prahṛṣṭo vā kiṃ karomīti vā mṛśan / … അതിക്രുദ്ധനോ, അത്യന്തം പ്രഹൃഷ്ടനോ, 'ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും?
- 23 yām avasthāṃ samālambya yad ayaṃ mama vakṣyati / … 'ഇവൻ എന്നോട് എന്തു പറയുമോ, അത് അവശ്യം ഞാൻ ചെയ്യും' എന്നു സങ്കൽപിച്ച് ഏതു അവസ്ഥയെ…
- 24 tām āśrityordhva-mārgeṇa candra-sūryāv ubhāv api / sauṣumne 'dhvany … ആ (സ്പന്ദ)യെ ആശ്രയിച്ച്, ഊർധ്വമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ (ഇഡാ-പിംഗളകൾ;
- 25 tadā tasmin mahā-vyomni pralīna-śaśi-bhāskare / sauṣupta-padavan mūḍhaḥ prabuddhaḥ … അപ്പോൾ ശശി-ഭാസ്കരന്മാർ (ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ) പ്രലീനമായ ആ മഹാവ്യോമത്തിൽ (മഹാആകാശത്തിൽ),…